الزاد الأخروى

● الزاد الأخروى / اخلاق / عربی az-zād-ul uxrawī جیوری یمنی، مهدی بن احمد، - 1157 قمری jīvarī yamanī, mahdī ebn-e ahmad (- 1744) تاریخ تألیف: 1147ق مؤلف قصیده لامیه‌ای در اخلاق سروده، موسوم به «الوعظ الأسنی»، در 107 بیت عربی و کتاب حاضر را در شرح قصیده مذکور نگاشته است. این شرح مفصل مشحون از روایات و مطالب حکمت آمیز و فواید ارزنده به نظم و نثر است. مؤلف در مقدمه درباره این شرح می‌نویسد: «و بعد، فانی ألفت هذا الشرح علی هذه الأبیات الفایقة و المعانی الرایقة کریمة المقاصد عظیمة الفواید جعلتها عظة لنفسی و لمن وفقه الله من أبناء جنسی و ضمنته حكماً نظماً و نثراً و استکلمت فیه حدیث السیلقیة و من نهج البلاغة و غیره و أحادیث نبویة و من تکملة الأحکام و من شرحها لنبلغ بذلک ان شائ الله غایة المرام فی دارالسلام، ففی کل صدر منه روض من المنی و فی کل لفظ منه عقد من الدری ...». الزاد الاخروی با یک مقدمه شروع می‌شود و پایان بخش این شرح «نبذة لطيفة فی غرر الأمثال»، «افراد کلام المتنبی» و «مثلثة قطرب فی اللغة» است. مهدی بن احمد بن محمد بن صلاح جیوری، معروف به قاضی النبی، از دانشمندان و صوفیان زیدی مذهب است که جز قصیده لامیه الوعظ الأسنی و الزاد الاخروی در شرح آن، قصیده‌ای نونیه دارد که نسخه‌ای از آن در کتابخانه غربیه جامع الکبیر صنعا موجود است. منظومه الوعظ الأسنی به چاپ رسیده است ولی شرح آن (کتاب حاضر) تاکنون به چاپ نرسیده و نسخه‌های موجود از آن در اعلام المؤلفین الزيدية و مصادر التراث معرفی شده است. (حافظیان ابوالفضل) [دنا 1142/5؛ اعلام المولفین الزيدية 1049؛ معجم المولفین 25/13؛ مولفات الزيدية 72/2]