ریاض عالمگیری

● ریاض عالمگیری = ریاض المناظر / طب / فارسی rīyāz-e ‘ālamgīrī = rīyāz-ol-manāzer طبیب شیرازی، محمد رضا بن ابوالفضل، ق 11 قمری tabīb-e šīrāzī, mohammad rezā ben ab-ol-fazl (- 17c) اهدا به: عالمگیر اورنگ زیب (1096-1119ق) تاریخ تألیف: (ختمناه =) 1093ق در دیباچه نسخه گنج بخش آمده: مرتب بر پنج ریاض و موسوم به «ریاض عالمگیری» گردید. ولی در نسخه‌ها بیش از دو ریاض دیده نشده و هر کدام با خطبه و دیباچه‌ای جدا. در پایان ریاض دوم که در 1093ق پایان یافته اظهار امیدواری کرده که سومین ریاض را بنگارد و دومین آن را «ریاض المناظر» نامیده است. ریاض یکم: در چهار «چمن»: 1. در هشت «نخل»: 1) هوا، ... 8) بقیه استفراغات طبیعی (آمیزش جنسی)؛ چمن 2. در نه «گلبن»: 1) حفظ چشم، ... 9) آلات تناسلی؛ چمن 3. تدبیر اشخاص از بدو فطرت تا آخر عمر، در پنج «قطعه»: 1) تکوین نطفه، ... 5) تدبیر مسافر؛ چمن 4. معرفت و اصلاح سوء مزاجات، در هشت «نخل»: 1) حد مزاج و اقسام آن ...؛ ریاض دوم: در درمان‌ها و داروها، نخست کلیاتی، سپس به ترتیب اعضاء سبعه (هفت اندام) در دوازده «منظر»: 1. در مقتضیات ترکیب ادویه ... 12. تدبیر عضو از اعضای سبعه. (فاضل) آغاز: ریاض 1- خداوند را حمد شافی است، جل شانه که به آیات جلیل و آداب جمیل و امراض و اعراض ... ریاض 2- بسمله. اللهم لانصیر غیرک فی کل الارادات و لامعین لنا فی جمیع الحالات ... [گنج بخش 294/1؛ دنا 1102/5؛ فهرستواره منزوی 3490/5]