ریاض العاشقین

● ریاض العاشقین / تراجم / فارسی rīyāz-ol ‘āšeqīn هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871) در حالات و مقامات عرفانی شاه نعمت الله ولی و مشایخ و اقطاب سلسله نعمت اللهی است. مؤلف درباره سبب تألیف آن چنین می‌نویسد: «یکی از دوستان عزیز طالب گردید که مجملی از حالات و مقامات و کرامات آن جناب (نورالدین شاه نعمت الله ولی) و سلسله علیه عالیه که از جناب شیخ معروف کرخی قدس الله روحه ... تحریر شود». این کتاب شامل هشت «گلشن» و هر گلشن دارای هشت «گلبن» می‌باشد: گلشن 1. نسب و حالات بعضی از فرزندان وی؛ 2. حالات و مقامات وی؛ 3. رسالاتی که تألیف کرده؛ 4. سلسله شاه نعمت اللهی؛ 5. حالات بعضی از بزرگان صوفیه؛ 6. حالات بعضی از بزرگان نعمت اللهی؛ 7. ذکر چند صوفی شاعر؛ 8 حالات چند تن از اقطاب. عده‌ای آن را به رضا قلی خان هدایت (-1288ق) نسبت داده‌اند و برخی آن را به محمد جعفر بن صفر خان کبوتر آهنگی همدانی ملقب به مجذوبعلی شاه (1239ق). مجذوبعلی شاه خود از اقطاب سلسله نعمت اللهی در قرن سیزدهم می‌باشند و در آخر همین رساله از وی یاد شده که در همدان هستند و مؤلف برای رفع اتهام از وی رساله الحق وی را به آخر این کتاب ملحق ساخته است؛ پس نسبت این رساله به مجذوبعلی نمی‌تواند درست باشد. آغاز: الحمدلله العلی العلیم و صلی الله علی النبی المصطفی الحکیم و العلی المرتضی الکریم و آله و اولیائه الحکیم. بنام آنکه بی نامش بنامه ×× نمی‌گردد روان از عجز خامه / خداوندی که در بالا و در پست ×× همه هستی گواه هستی اش هست. انجام: آن حضرت بمصلحت وقت کشف استار و خلع عذار را اولی تصور فرموده مضامین این ابیات را بکار می‌بندد. ابکی الی الغرب ان كانت منازلكم ×× من جانب الشرق خوف القیل و القال / اقول بالخد ال حین اذکره ×× خوف الرقیب و ما بالخد و الخال. چون در این اوقات بعضی عوام را درباره ایشان خیالات فاسده بهمرسید آنجناب رساله در عقاید صحیحه خود قلمی فرمود ... اللهم فایضنی علی الصحبت الشریفه بحق محمد و اله الطاهرين العفيفة. چاپ: مشار فارسی، ج2، ص2727؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1305ق، وزیری، 368+2ص [نسخه‌های منزوی 1184/2؛ دنا 1102/5؛ تاریخ تذکره‌های فارسی 666/1؛ مکتبة امیرالمؤمنین 384/1؛ فهرستواره منزوی 2155/3 بدون نام مؤلف؛ دنا 1102/5 نسخه‌ها با ریاض العارفین یکی دانسته شده که خطاست و اینجا تفکیک شده است]