رياض العارفين

● رياض العارفين = رساله عرفانی / تراجم / فارسی rīyāz-ol-‘ārefīn = r.ye ‘erfānī هدایت، رضا قلی بن محمد هادی، 1215-1288 قمری hedāyat, rezā qolī ebn-e mohammad hādī (1801 - 1871) تاریخ تألیف: 1260ق کتابی در بیان احوال شعرای عارف و عرفای شاعر متقدم تا زمان مؤلف و تعریف و توصیف سلسله و طریقه مشایخ و ذکر اصطلاحات و طبقات سالکین و عارفین و فضیلت ذکر و اهل ذکر و دیگر مباحث و مطالب مربوط به اهل تصوف. در یک «حدیقه» و دو «روضه» و یک «فردوس» و یک «خلد»: حدیقه در مقدمات، در شش «گلبن»: 1) حقیقت تصوف، 2) صفات سالک، 3) فضیلت ذکر، 4) تبیین ذکر و فکر، 5) تعریف انسان و زنجیره طریقت، 6) اصطلاحات عارفان؛ روضه 1. عارفان و پیران به ترتیب الفبائی از ابایزید بسطامی تا یوسف تبیینی؛ روضه 2. فاضلان و محققان از ابوعلی سینا تا یحیی لاهیجی؛ فردوس زندگی‌نامه متاخران و همروزگاران از آگه شیرازی تا همدم شیرازی؛ خلد خاتمه کتاب و حالات نگارنده. آغاز: بسمله. و به ثقتی. این باغ که هر گلشن دلی بفریبد ×× صاحبنظر از نظاره اش نشکيبد / چون روضه بروضه پر کل معرفت است ×× هم نام ریاض عارفینش زیبد ... اما بعد بر رأی معرفت دانایان سیر و آگاهان خبر پوشیده و مستتر نماناد ... بعضی از اجله اصحاب و اعزه احباب این فقیر ضعیف بیمقدار را ترغیب و تحریص فرمودند که چه باشد که تذکره بجهة تبصره اهل بصیرت مشتمل بر اطوار و اشعار و سلسله طریقت و قایدان حقیقه این طبقه شریفه جمع نماید که طالبان و راغبان طریقه حقه طریقت را از حالات و مقالات این قوم استحضاری و اعتباری و آیندگان را تذکاری از خاکساری حاصل آید ... فقير ... باعدم بضاعت و قلت استطاعت مصمم گردید که بعون الله همت بر گمارد و تذکره مشتمل بر مختصری از احوال و برخی از اشعار عرفا و حکما و معاصرین بطریق تهجی و ملاحظه حرف اول قرار داد و نام این کتاب را ریاض العارفین نهاد ... الی آخر. انجام: هر چند که ماهی شده غرق اندر بحر ×× از بحر چگونه باشدش آگاهی. تمت الكتاب المستطاب و هو تذكرة للعارفين ... موسوم برياض العارفين ... مانند کتاب حق که شد ختم بناس ×× ابیات تو این کتابرا خاتمه شد الحمدلله ... چاپ: مشار فارسی، ج2، ص2727؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1305ق، وزیری، 368+2ص [فهرستواره منزوی 2155/3؛ الذریعه 329/11؛ تاریخ تذکره 666/1؛ تذکره نویسی 761]