رمل سرخاب

● رمل سرخاب = مقصد الاحباب فی الرمل السرخاب = سیر نقطه = سرخاب رمل / رمل / فارسی raml-e sorxāb = mqsad-ul ahbāb fe-r raml-es sorxāb = seyr-e noqte = sorxāb raml سرخاب، پیر عتاب sorxāb, pīr-e ‘etāb مؤلف بنا به گفته خود چهل سال در این رشته و فن کار کرده و تمام راه‌ها و قواعد را آزموده و تجربه کرده تا اینکه از مجموعه تجاربش رساله حاضر را در احکام دوازده خانه برای استفاده بهتر مشتاقان به تحریر درآورده است. مؤلف مدعی است که قواعد درست رمل را که از تجربه و اقوال حضرت دانیال به دست آورده و در این کتاب گزارش می‌دهد. این کتاب مشتمل بر چند «قاعده، مسئله، فائده» در بیان بیوت دوازده‌گانه و اشکال شانزده‌گانه رمل می‌باشد. از زندگی و زمانه و کیستی سرخاب اطلاعی نداریم. خود او در مقدمه کتابش را برگرفته از رمل دانیال می‌داند و می‌نویسد: «بر رای عالم آرای اولوا الالباب پوشیده نماند که رمل اشاره‌ای است از آثار پیشینیان چنان که حق جل و علا می‌فرماید ایتونی بکتاب من قبل هذا ... و الحق آن علمی است که بر آن مکشوف می‌شود مغیبات اشیا به حسب بیوت 12گانه و اشکال 16 گانه به حسب سیر نقطه‌ای از نقاط هشت‌گانه آتش و باد و آب و خاک که هر یک ناطقند بر سری از اسرار ... و چون چنین است چنین گوید بنده پر عقاب سرخاب که مدت چهل سال پیروی این علم می‌کردم و از هر طرف جست و جو نمودیم. کتب بسیار و رسایل بیشمار درین فن در نظرم آمد هر یک مخالف نوعی دیگر و تجربه اقوال می‌نمودم اکثر به خطا و منجر به عتاب بود الا اقوالی که مؤید به وحی و مقرون به نبوت بود. نص قاطع می‌نمود و آن اقوال به واسطه بعد زمان نزدیک به اعدام [انعدام] رسیده، کوشش بسیار کردم در بلاد و امصار که اقوال حضرت دانیال بود و من الله الملک المتعال که این علم از نفس باب که مانده جمع نماید به قدر وسع و کوشش چند مسئله ای چند مسئله ای که یافت جمع شود تا مبتدی را هادی و داعی گردد به طریق حق ...». در ابتدا نوشته‌اند: «دایره ابدح خص دانیال. رساله مولانا سرخاب علیه الرحمة در رمل دانیال علیه السلام». احمد منزوی در فهرست مشترک پاکستان آن را با نام «خیر الرمل» از خیرالدین دانسته که خود را در مقدمه «بنده پر عتاب سرخاب» خوانده و در 1173ق کتاب را ساخته است. آغاز: بسمله حمد اکمل و شکر اجمل بعدد ذرات رمل لایق فردیست که اشیاء را ازواج آفرید که خلقنا کم ازواجاً ... و بعد بر رأی عالم آرای اصحاب اولوالالباب پوشیده نماند که علم رمل آثاری است از آثاره پیشینیان انجام: چون سعادت و نحوست توان داشت و ما نیز به طریق اجمال بیان کردیم تا تمام شود این کلمات که گفته شد مقصود فایده است و الله اعلم بالصواب. چاپ: رساله سرخاب چند بار در بمبئی چاپ شده و به گواهی صاحب الذریعه نسخه چاپی بمبئی نقایص و تحریفات فراوان دارد [الذریعة 167/12 و 279 و 13/18 و 109/22؛ مشار فارسی 2961/3 و 948 و 3270/3 و 2961/3]