الرمل (رسالة فی مدخل ...)

● الرمل (رسالة فی مدخل ...) / رمل / عربی ar-raml (r.-un fī madxal-i ...) نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) برخی رساله عربی در رمل را به خواجه نسبت داده‌اند ولیکن در فهرست عربی کتابخانه پاریس آمده «عبدالمحسن احمد بن المهدی رساله رمل خواجه را به عربی ترجمه کرده». شاید رساله رمل عربی خواجه همین کتاب باشد که اصلش از خواجه و عبدالمحسن آن را به عربی برده است. گرچه نام این رساله در نهایت نسخه‌ای که نزد آقا ضیاء زنجانی، مدرس رضوی دیده و آن را در احوال و آثار خواجه آورده به نام «مدخل الرمل» آمده است و او نیز به‌ظاهر این دو را دو رساله دیده است که با این وضعیت خواجه را دو رساله عربی در رمل خواهد بود. چون چند نسخه از آن در ایران نشان داده شده باید تطبیق داده شود تا حقیقت معلوم شود. ولی به نظر می‌رسد که این رساله عربی ترجمه همان رساله رمل فارسی است که «مدخل الرمل» نیز خوانده شده است. آغاز: قال المولى العلامة ... اعلم ان لكل علم موضوعا و موضوع علم الرمل هو النقط و ذلك ان البحث عليها من جهتين و هما الزوج و الفرد و هما من العوارض الذاتية و محلها البيوت و الاشكال حالة فيها و المحل مقدم على الحال فمن هذا الوجه كان الواجب شرح احوال البيوت اولا ... انجام: و فی الحادى عشر على اعداء و منازعة بينه و بين الشركاء، و فی الثانی عشر سعادة چاپ: قم، سنگی، رقعی، 107+5صص [مدرس رضوی ص 296؛ پاریس عربی ص 193 ش 2716/65]