رفیعیه

● رفیعیه = پرگار اربعه متناسبه / ریاضیات / فارسی rafī‘īye = pargār-e arba‘e-ye motanāseba رفیع الدین، محمد rafī‘-od-dīn, mohammad این رساله در توضیح پرگار و مسائل راجع به آن آمده است البته اشتباه نشود مقصود از مسائل پرگار در اینجا آن مسائل درجه دوم هندسه نیست که در نزد هندسه‌دانان به نام مسائل پرگار مشهور است بلکه یک سلسله مسائل مقدماتی مقاله دوم و سوم کتاب اقلیدس می‌باشد که در حل آنها معمولاً از خط‌کش و پرگار استفاده می‌شود. در آخر کتاب چند مساله هندسه فضایی نیز آمده که عبارات از تبدیل مکعب به مکعب مستطیل و تبدیل اسطوانه به مخروط و امثال آن می‌باشد. در دو سه صفحه آخر کتاب مسائل نجومی و تعریفات راجع به آن از قبیل تشخیص منطقه البروج وافق و امثال آن می‌باشد. تعداد مسائل در نسخه‌ها متفاوت آمده و تا 127 مسأله که به صورت «عمل» آمده و هر عمل شامل حل آن مسأله نیز می‌باشد. آغاز: این لوح مستطیل که پرگار نسبت است ×× تجذیر و ضرب و تقسیم و قسمت را نیک آلت است/ و ز بهر قوس و جیب و وترظل و قطرظل ×× ز آن کشف می کند اگر اهل بصیرت است / در شرح آن فقیر محمد رفیع را ×× باشد رساله که ز اسرار صنعت است / شرحی که بر مداد رفیع است نسبتش ×× چیزی کزو کسی نگرفته است سبقت است / یوسف به حسن این عمل ار آرزو کند ×× کتمانش ای عزیز تو را جای حجت است / پی نسبت است وضع اسطرلاب و مطلع ×× انوار هم که این همگی را کنایت است انجام: چنانکه اول یافتیم. شکل این است (شکل را ندارد) و الله اعلم. [الذریعة 195/11؛ نسخه‌های منزوی 175/1؛ فهرستواره منزوی 2693/4]