رسم و آئین پادشاهان قدیم

● رسم و آئین پادشاهان قدیم = دخل و خرج پادشاهان / اخلاق / فارسی rasm va ā'īn-e pādešāhān-e qadīm = daxl-o va xarj-e pādešāhān نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) اهدا به: هلاکو خان مغول دستورهایی است که پادشاهان را به کار آید و با به کار بستن آنها می‌توانند از خطاهای پادشاهان گذشته مصون باشند. در باب وصول مالیات و خراج و مصارف آن. در ابتدای آن به اصول کلی زمامداری و پایه‌های پادشاهی پرداخته و شرایط هر کدام را به اختصار آورده است و آنچه در باب قلمداران به عنوان پایه‌ای از پادشاهی آورده جالب است و قسمت عمده آن به دخل و خرج زمادران است که چگونه تحصیل و چگونه مصرف گردد. مدرس رضوی نسبت آن به خواجه را مسلم دانسته در حالی که در ضمن مصنفات او نیامده است. آغاز: پادشاه جهان مایه امن و امان از ... حجة الاسلام و المسلمین محمد بن محمد الطوسی قدس الله روحه العزيز در خواست کرد که آنچه رسم و راه پادشاهان قدیم بوده است در این ولایتها که عالم آبادان داشته اند و لشکر و رعیت را آسوده، برجائی بنویس و بما عرضه دار بحکم اشارت نافذه این فصل تقریر کرد ... اما درین ولایتهای عجم چون پادشاهان زود بزدود بدل میشده اند ...: اما آنچه پادشاهان قدیم و دانایان این ولایتها گفته اند و رسم ایشان بوده است این است که نوشته می‌آید. گفته اند که بنیاد پادشاهی بر دو چیز است: یکی به شمشیر و دیگر قلم ... انجام: خدای تعالی پادشاه و پادشاه زاده را قوت و دولت فرستاد تا بهر راه که نیکو باشد پادشاهی میکنند و بندگان را آسوده میدارد و این در جهان نام نیکو بحضرت باری مزد و ثواب بسیار حاصل می‌کنند سالهای نامتناهی پاینده باد بمنه منة حکمه چاپ: آقای مینوی و مینورسکی این رساله را به چاپ رساندند. در مجموعه رسائل طوسی (ص 28-35) به سال 1335 هم به چاپ رسید. [احوال و آثار نصیرالدین، مدرس رضوی، چاپ جدید، ص 536؛ فهرستواره منزوی 468/6]