اخبار البلدان

● اخبار البلدان / جغرافیا / عربی axbār-ul-buldān ابن فقیه، احمد بن محمد، - 365 قمری ebn-e faqīh, ahmad ebn-e mohammad ( - 976) جغرافیای جزیرة العرب و ایران و ترکستان است که در اواخر قرن سوم هجری نوشته شده است. ابن الندیم می‌گوید که مطالب آن را از کتاب‌های دیگران گرفته و کتاب جیهانی را منسلخ گردانیده است (الفهرست ص 219). مقدسی در «احسن التقاسیم» (ص 4 چاپ دخویه) از او یاد کرده است و علی بن جعفر شیرازی در محرم 413 گزیده‌ای از آن فراهم آورده است. نسخه‌هایی از این کتاب در دیگر کشورها وجود دارد که از آن میان می‌توان به نسخه‌های زیر اشاره کرد: نسخه‌ای در دیوان هند (ص 208 فهرست loth)؛ نسخه‌ای در برلین (شپرنگر) نوشته حسین بن عبدالرحمن بن عبدالغنی در دهه دوم جمادی الثانی 725 در دروس؛ نسخه‌ای در تاشکند از گزیده آن (301/1 ش 690) که مانند چاپ شده است، از قرن 9 و در آغاز و انجام با نسخه آستانه یکی نیست (ن.ک.: نشریه 184/9)؛ نسخه‌ای از گزیده آن در موزه بریتانیا (Add 7496 .Rich). چاپ: به اهتمام دانشمند آلمانی داود هاینرخ مولر با حواشی و فهارس در لیدن به سال 1884-1891، در دو مجلد؛ مختصر کتاب البلدان (از علی بن حسن شیرازی در حدود سال 413 هـ) به کوشش استاد دخویه شرق‌شناس هلندی در لیدن به سال 1885 (=1302ق) با تعلیقات به عربی و لاتینی [رک: اکتفاء القنوع (ص 49-50 و 60) و معجم المطبوعات (205.1-206)]، همان را در بغداد عیناً به چاپ افست منتشر کرده‌اند. [مجله ایرانشهر سال 1305ش (دوره چهارم، ص 45-48 و 164-168 و 235-240)؛ محمد معین، «اخبار البلدان ابن الفقیه» در مجله یغما (سال اول شماره 8 آبان 1327 ص 341-344)؛ بروکلمان ذیل 1: 405] شرح و حواشی: 1- اخبار البلدان (مختصر)؛ ابن فقیه، احمد بن محمد (-365)