الرسالة المكية فى طريق السادة الصوفية

● الرسالة المكية فى طريق السادة الصوفية / عرفان و تصوف / عربی ar-r.-ul makkīya fī ṭarīq-is sādat-iṣ ṣūfīya یافعی، عبدالله بن اسعد، 698 - 768 قمری yāfe‘ī, ‘abd-ol-lāh ebn-e as‘ad (1299 - 1367) تاریخ تألیف: 755ق رساله‌ای است در کیفیت سیر و سلوک و آداب مجاهده و ریاضت و تهذیب نفس جهت وصول به حق و حقیقت که از چندین فصل و باب تشکیل شده است. مؤلف در این رساله با استفاده از بعضی از آیات و احادیث و نیز سخنانی از مشایخ و عرفا به بیان مطلب پرداخته است. در دیباچه می‌گوید: «ألفت هذا التألیف فی مكة ثم استدركته فى دمشق». مؤلف در این کتاب می‌کوشد تا میان طریقت و شریعت جمع کند، عارفان گنوسیست را به سوی تسنن و قشرگرایی بکشاند. از ابوسلیمان دارانی نقل آورده که آن عمل که در دنیا نتیجه ندارد در آخرت نیز پاداشی نخواهد داشت؛ نیز نخستین علم که بر آدمی واجب است پس از علم معرفت، فقه نماز و روزه باشد؛ از رفتار جاهلان چون تراشیدن ریش و پوشیدن دست ابرنجن آهنین پرهیز می‌دهد؛ اعمال و پرستش‌های اندامی در هیچ مرتبه و مقامی حذف شدنی نیست. او می‌گوید: علم فقه و علم کلام و علم حقایق (عرفان) لازمه یکدیگرند و جامع هر سه علم امام کامل و قطب و حجت و داعی است. مؤلف این کتاب، اصول عقاید عرفان اسلامی را که از دیدگاه اهل سنت بدعت و باطل است، با همان اصطلاحات عرفانی و به روایت از افرادی چون کمیل بن زیاد و حذیفه یمانی از حضرت علی (ع) نقل می‌کند مانند حدیث «هیچگاه زمین از حجت خدا خالی نخواهد بود» و در عین حال آنها را سنی‌پسندانه تفسیر می‌نماید و گاه به عکس، روایات سنی را می‌آورد و آنها را با عینک عرفانی تفسیر می‌کند، در نتیجه به شنونده سفارش می‌دهد که با حسن ظن بشنود و از تخطئه و تکفیر بپرهیزد. بابی ویژه اثبات پیر و مرید از روی کتاب و سنت و اجماع (بدون ذکر عقل) دارد؛ باب تصحيح البداية على ما يخصها ... جنيد ... و هو ثمان شرائط ... باب الشرط الاول: الوضوء؛ باب الشرط الثاني: دوام الصوم؛ باب الشرط الثالث: دوام السكوت؛ باب الشرط الرابع: دوام الخلوة؛ باب الشرط الخامس: دوام الذكر؛ باب الشرط السادس: دوام نفی الخواطر ... فصل: و من علوم الصوفية معرفة الخواطر، الخطوات أربعة كلها من الله، فصل فى المشيخة، الشيخ هو الذي يقرؤ الدين و الشرع؛ باب الشرط السابع: ربط القلب بالشيخ؛ باب الشرط الثامن: دوام ترك الاعتراض فائدة الشروط الثمانية، فصل و من يواظب على الشرايط الثمانية، باب في لبس الخرقة، باب في التصوف، قيل اركان التصوف في الظاهر خمسة ... و ارکان باطنه ايضاً خمسة، فصل ان قيل: ما الايمان يقال: هو تصديق الرسول. (علینقی منزوی) آغاز: بسمله الحمدلله العظیم شانه القوی سلطانه الظاهر احسانه الباهر برهانه المحتجب العظمة و الجلال المتفرد بالکبریاء و الکمال ... اما بعد فقد الفت هذا التألیف فی مکه شرفها الله تعالی ثم استدرکته بمدينه دمشق و زدت فيه فواید حتى ... انجام: تمت الرساله المكيه التي الفت فی مکه سودها الله تعالى و لكن استدركت المحرسه وزدت فيها مسايل و فوايد نذكره من واعظها ... و اعننا على كل خير و اعاذنا من كل شر و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم و الحمدلله رب العالمین و صلواته علی محمد و آله و اصحابه الجمل نعم المولى و نعم النصير و الله اعلم بالصواب.