الراهب

● الراهب / کیمیا / عربی ar-rāhib جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) در ص 528 چاپ کراوس دارد که دانشم با دانش سیدم آمیخته است و تنها از اوست که می‌آورم و من و او در دانش به مانند فرزند و پدریم. او معنی‌ها را با لفظ‌های گوناگون بر من می‌خواند و به زیورهای گوناگون برای من می‌آراید بدان‌گونه که جز در امرهای نادر چیزی برای دیگران نمی‌ماند چنان‌که در ششصد باب الضمیر و در الامامة و مانند آنها یاد کردم. چون دیدم که این راهب هم چنین تدبیر دارد و جز از او نشنیده بودم نزدیک بود در سیدم بدگمان کردم بدو گفتم که چنین و چنان را به من نیاموختی. پاسخ داد مگر آنچه به تو سپردم فراموش کرده‌ای؟ گفتم یاد ندارم. استاد گفت به التجميع و التدابير المتحدة بنگر. من بدانها نگریستم دریافتم که چیزی نیست که سیدم نداند و او را مانندی نیست و از هر چیزی آگاه است. من می‌خواهم این تدبیر را از گفته راهب هم در اینجا یاد کنم تا کتابم کامل باشد و کسی از آن نتواند خرده گیرد. پس از آشنایی با استادم حربی (حمیری) قدس الله آوازه این راهب بگوشم رسید و خواستم او را ببینم چه او جانشین مریانوس بوده است و مریانوس هم کسی است که خالد بن یزید در جستجویش بود و از راه بیت المقدس او را نزد خود خواند و سالانه برای او زری می‌فرستاد. حربی که درگذشت شیفته راهب شدم و در یکی از بیابان‌های شام بدو رسیدم و این گونه تدبیر درباره حجر را از او آموختم. او بسیار دانا و در این تدبیر بی‌مانند بود. به سیدم سوگند که دستور او را دست‌نخورده در اینجا یاد کردم. او در همان بیابان با نداشتن افزار چنانکه هرمس مثلث برای پسر خود طاط در دفتر خویش نوشته بود در مغازه‌ای که جایگاهش بود برای من عمل نمود. جابر در اینجا کاری را که راهب درباره سیم ساختن جیوه کرده بود یاد کرد. نام کتاب در دیباچه آمده است. آغاز: الحمدلله النافذ المشير الماضي القضية. و صلى الله على سيدنا محمد خیرالبریه و آله و صحبه. و سلم. اعلم یا اخی انی خصصت كتابی باسم الراهب لأن في شأنى انسب كل الى صاحبه، اذ كان مخصوصاً به ... انجام: هذا الراهب، فلنقطع الكتاب و لنأخذ فيما يليه انشاءالله تعالى، و بالله توفيقنا و عصمتنا. و هو حسبنا و نعم الوكيل. تم كتاب الراهب بحمدالله و عونه و حسن توفيقه. چاپ: الراهب در گزیده کراوس ص 528-531 چاپ شد. [سزگین 251/4؛ بغدادی، هدیه 249/1: که این در میان آنها نیست]