نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الذريعة في مكارم الشريعة

aḏ-ḏarī‘a fī makārim-iš šarī‘a
14 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/31515
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #31515
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 16، ص 126 تا 127
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: اخلاق

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتابی در احوال و خصوصیات انسان با استفاده از آیات قرآن و احادیث منقول از پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) در هفت «فصل»: 1. احوال انسان؛ 2. عقل و علم و نطق؛ 3. قوای شهوانی؛ 4. قوای غضبی؛ 5. عدالت و ظلم؛ 6. صناعات و مکاسب؛ 7. افعال. کشف الظنون آورده است که غزالی این کتاب را پسندیده بود و همواره با خود می‌داشت. او در الذریعه به روش علمی آمیخته با دین از اخلاق و سیاست گفتگو نمود و پیداست که غزالی در احیاء از او گرفته است. گفته شده که غزالی دائماً این کتاب را با خود داشته و بسیار می‌پسندیده است. فخر رازی در «تأسیس التقدیس» مؤلف را همانند غزالی و از پیشوایان سنت به شمار آورده و شیخ حسن بن علی طبرسی در «اسرار الامامه» او را از فرزانگان شیعی امامی پنداشته است.
آغاز اثر
« نسئل الله بجوده الذی هو سبب الوجود نوراً يهدینا الی الاقبال و یمیل بنا الی الاصغاء اليه ... قال ابوالقاسم ... كنت قد اشرت فیما املیته ... »
انجام اثر
« فقد حان حصادی و ليم يصلح فسادی و صل علی خاتم النبيین و آله أجمعین و اجعل لى من الشافعين برحمتك يا أرحم الراحمين؛ تمت. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، مطبوعات الوطن، 170و3ص، 1899م و170ص، 1308ق؛ الشرقيه، 1324ق.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
الكنوز الوديعة من رموز الذريعة = ترجمه الذريعة الى مكارم الشريعة؛ ابن ظافر، ابن شمس الدین حسن (-8) الذريعة الى مكارم الشريعة (ترجمه) (2) عنوان)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 28/10 أعيان الشيعة 160/6 الذريعة 28/10 ريحانة الأدب 292/2 سير أعلام النبلاء 120/18 قاموس الأعلام 2247/3 كشف الظنون 827/1و 1773/2 معجم المؤلفين 59/4 الوافی بالوفیات 45/13 معجم المطبوعات 922/1 بروکلمان، ذیل 6/1 و 505 دنا 499/5 (13 نسخه)

متن فنخا

● الذريعة في مكارم الشريعة / اخلاق / عربی aḏ-ḏarī‘a fī makārim-iš šarī‘a راغب اصفهانی، حسین بن محمد، - 502 قمری rāqeb-e esfahānī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1109) کتابی در احوال و خصوصیات انسان با استفاده از آیات قرآن و احادیث منقول از پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) در هفت «فصل»: 1. احوال انسان؛ 2. عقل و علم و نطق؛ 3. قوای شهوانی؛ 4. قوای غضبی؛ 5. عدالت و ظلم؛ 6. صناعات و مکاسب؛ 7. افعال. کشف الظنون آورده است که غزالی این کتاب را پسندیده بود و همواره با خود می‌داشت. او در الذریعه به روش علمی آمیخته با دین از اخلاق و سیاست گفتگو نمود و پیداست که غزالی در احیاء از او گرفته است. گفته شده که غزالی دائماً این کتاب را با خود داشته و بسیار می‌پسندیده است. فخر رازی در «تأسیس التقدیس» مؤلف را همانند غزالی و از پیشوایان سنت به شمار آورده و شیخ حسن بن علی طبرسی در «اسرار الامامه» او را از فرزانگان شیعی امامی پنداشته است. آغاز: نسئل الله بجوده الذی هو سبب الوجود نوراً يهدینا الی الاقبال و یمیل بنا الی الاصغاء اليه ... قال ابوالقاسم ... كنت قد اشرت فیما املیته ... انجام: فقد حان حصادی و ليم يصلح فسادی و صل علی خاتم النبيین و آله أجمعین و اجعل لى من الشافعين برحمتك يا أرحم الراحمين؛ تمت. چاپ: مصر، مطبوعات الوطن، 170و3ص، 1899م و170ص، 1308ق؛ الشرقيه، 1324ق. [الذريعة 28/10؛ أعيان الشيعة 160/6؛ الذريعة 28/10؛ ريحانة الأدب 292/2؛ سير أعلام النبلاء 120/18؛ قاموس الأعلام 2247/3؛ كشف الظنون 827/1و 1773/2؛ معجم المؤلفين 59/4؛ الوافی بالوفیات 45/13؛ معجم المطبوعات 922/1؛ بروکلمان، ذیل 6/1 و 505؛ دنا 499/5 (13 نسخه)] شرح و حواشی: 1- الكنوز الوديعة من رموز الذريعة = ترجمه الذريعة الى مكارم الشريعة؛ ابن ظافر، ابن شمس الدین حسن (-8) 2- الذريعة الى مكارم الشريعة (ترجمه) (2) عنوان)

نسخه‌های خطی این اثر

14 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
27224 بی‌کاتب 697ق نسخ - شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
13174 بی‌کاتب قرن 7 نسخ - شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
3463 بی‌کاتب 708ق نسخ - شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
732عکسی بی‌کاتب احتمالاً قرن 8 نسخ 206 شناسنامه ←
5
رضوی
مشهد
3529 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 109 شناسنامه ←
6
ملی
تهران
4491/1 ابن محمد قاسم 1012ق نستعلیق 79 شناسنامه ←
7
دانشگاه
تهران
395 طهماسبقلی نیمه ربیع الثانی 1050ق نسخ 141 شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
142عکسی محمد الزيادى 1068ق نسخ 81 شناسنامه ←
9
دانشگاه
اصفهان
131 محمد جعفر رضوی 21 شوال 1096ق نسخ - شناسنامه ←
10
ادبیات
اصفهان
9 نامشخص - - - شناسنامه ←
11
مرعشی
قم
13521/1 محمد تقی بن ابی الحسن ربیع الاول 1102ق نسخ 94 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
12052 محمد فرزند ابی العسکر شنبه 10 ربیع الثانی 1109ق نسخ 142 شناسنامه ←
13
رضوی
مشهد
3528 ابوتراب موسوی گلپایگانی یک‌شنبه 9 جمادی الاول 1320ق نسخ 63 شناسنامه ←
14
مسجد اعظم
قم
4127 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 67 شناسنامه ←