دیوان کمال اصفهانی

● دیوان کمال اصفهانی / شعر / فارسی d.-e kamāl-e esfahānī کمال اصفهانی، اسماعیل بن محمد، 568؟-635 قمری kamāl-e esfahānī, esmāʻīl ebn-e mohammad (1173 - 1238) دیوان کمال الدین مشتمل بر قصاید و مقطعات و غزلیات و رباعیات و چند مثنوی می‌باشد و اشعار آن بسیار لطیف و سهل و ممتنع است، هدایت شماره ابیات این دیوان را ده پانزده هزار نوشته و نسخه کامل شماره 262 سپهسالار در حدود سیزده هزار بیت می‌باشد و در قصاید و دیگر اقسام شعر به تخلص وی برنخورده و ظاهراً در اشعار تخلص نداشته و در یک بیت تمام نام (یا لقب) وی موجود است و حمدالله مستوفی گفته که رسائل به کمال دارد و از آنها «رساله قوسیه» است. شاعر در حمله مغول به اصفهان به قتل رسیده است در سال قتل او اختلاف است برخی آن را 626 و 635 نیز دانسته‌اند. در شعر او مدح شاهان خوارزمی، خجندیه و شیخ اشراق و عمید الدین فارسی دیده می‌شود. در کلیات او نیز یک نامه به نثر دیده می‌شود. دیوان کمال دارای چهار بخش است: 1. چکامه‌ها، 2. مقطعات، 3. غزلها، 4. دوبیت و تک شعرها. چکامه‌های کمال بسیار محکم است و برخی از آنها را شاعرانی مانند سلمان ساوجی پاسخ گفته‌اند. شعرشناسان کمال را «خلاق المعانی» (معنی آفرین) لقب داده‌اند. دولتشاه داستان کشتن کمال را به دست مغولان در دوم جمادی الاول 635ق یاد کرده است. آغاز: ای جلال تو بیان‌ها را زبان انداخته ×× عزت ذاتت یقین را در گمان انداخته / عقل را ادراک صنعت دیده‌ها مر دوخته ×× نطق را وصف تو قفلی بر دهان انداخته چاپ: بمبئی، سنگی، 1307، وزیری، 270+40+35+1ص؛ هند، بی تاریخ، توسط محمد صاحب ملک الکتاب، 208ص، چهارستونی [نسخه‌های منزوی 2494/3؛ فرهنگ سخنوران ص 487؛ الذریعة 916/9؛ مشترک پاکستان 203/7-204 و 231/9-2232؛ دنا 340/5-343]