نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

دیوان امامی هروی

d.-e emāmī-ye heravī
19 نسخه ثبت‌شده از قرن 7 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/29063
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #29063
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 14، ص 1012 تا 1013
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شعر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

دیوان وی شامل مدایح پادشاهان و صدور و وزراء و امراء معاصر میباشد و نگارنده فقط این دو بیت را شامل تاریخ در دیوان او یافتم (نسخه مجلس ش 948 ص 47 و ص 4): «ششم روز از پنجمین ماه تازی ×× پس از ششصد و پنجه و هشت دیگر» و «ششصد و شصت و سه از هجرت گذشته تازه کرد ×× عصمة حق رونق اسلام ازین عالی بنا». ولی تاریخ اخیر راجع به بناء مسجدی است که الغ ترکان در کرمان بنا نموده و در این قصیده است: «می‌کند هر دم بخاک خطه کرمان سپهر ×× در پناه ساحت دین پرور او اقتدا / مهر اعلا عصمة دنیا و دین کز عدل اوست ×× رونق شرع پیمبر قوت دین خدا / مریم ثانی الغ ترکان کز استغنا نکرد ×× هرگز اندر هیچ حالی جز به یزدان التجا / آنکه از بهر تفاخر پادشاهان می‌نهند ×× چهره چون خورشید بر خاک جنابش بی ریا». چنانکه از دیوان وی استفاده می‌شود روح تصوف در وی حلول کرده و دست ارادت به زین الدین هندی داده و کمال یافته و در این معنی (ص 67 همان نسخه) می‌گوید: «آب حیوان شدم چو در ره فقر ×× خاک سلطان اولیا گشتم / زین دین پیرهند کز نظرش ×× نظر رحمت خدا گشتم / سالک راه حق که در قدمش ×× تا شدم خاک توتیا گشتم». امامی قصیده ذوالرمه را نیز به عربی شرح کرده است. (ابن یوسف شیرازی)
آغاز اثر
« سحرگه در جهان جان بعون مبدع اشیاء ×× مسافت قطع می‌کردم ز لا تا حضرت الا/ موالید و طبایع را چنان از هم جدا کردم ×× که بر سطحی مربع شد ز یک نقطه سه خط پیدا / جهان را مرکزی دیدم محیطش دور پرگاری ×× که کردی ز آخر هر دور در دوری دگر مبدا »
سوابق و چاپ‌های اثر
1344، مؤسسه مطبوعاتی علمی، افست
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 94/9 منزوی 2231/3 دنا 42/5-43 (23 نسخه)

متن فنخا

● دیوان امامی هروی / شعر / فارسی d.-e emāmī-ye heravī امامی هروی، محمد بن ابی بکر، - 686 قمری emāmī heravī, mohammad ebn-e abī-bakr ( - 1288) دیوان وی شامل مدایح پادشاهان و صدور و وزراء و امراء معاصر میباشد و نگارنده فقط این دو بیت را شامل تاریخ در دیوان او یافتم (نسخه مجلس ش 948 ص 47 و ص 4): «ششم روز از پنجمین ماه تازی ×× پس از ششصد و پنجه و هشت دیگر» و «ششصد و شصت و سه از هجرت گذشته تازه کرد ×× عصمة حق رونق اسلام ازین عالی بنا». ولی تاریخ اخیر راجع به بناء مسجدی است که الغ ترکان در کرمان بنا نموده و در این قصیده است: «می‌کند هر دم بخاک خطه کرمان سپهر ×× در پناه ساحت دین پرور او اقتدا / مهر اعلا عصمة دنیا و دین کز عدل اوست ×× رونق شرع پیمبر قوت دین خدا / مریم ثانی الغ ترکان کز استغنا نکرد ×× هرگز اندر هیچ حالی جز به یزدان التجا / آنکه از بهر تفاخر پادشاهان می‌نهند ×× چهره چون خورشید بر خاک جنابش بی ریا». چنانکه از دیوان وی استفاده می‌شود روح تصوف در وی حلول کرده و دست ارادت به زین الدین هندی داده و کمال یافته و در این معنی (ص 67 همان نسخه) می‌گوید: «آب حیوان شدم چو در ره فقر ×× خاک سلطان اولیا گشتم / زین دین پیرهند کز نظرش ×× نظر رحمت خدا گشتم / سالک راه حق که در قدمش ×× تا شدم خاک توتیا گشتم». امامی قصیده ذوالرمه را نیز به عربی شرح کرده است. (ابن یوسف شیرازی) آغاز: سحرگه در جهان جان بعون مبدع اشیاء ×× مسافت قطع می‌کردم ز لا تا حضرت الا/ موالید و طبایع را چنان از هم جدا کردم ×× که بر سطحی مربع شد ز یک نقطه سه خط پیدا / جهان را مرکزی دیدم محیطش دور پرگاری ×× که کردی ز آخر هر دور در دوری دگر مبدا چاپ: 1344، مؤسسه مطبوعاتی علمی، افست [الذریعة 94/9؛ منزوی 2231/3؛ دنا 42/5-43 (23 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

19 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مینوی
تهران
248/9 تا 251 بخش3 محمد شاه بن علی بن محمود بن شادبخت اصفهانی از کوی کران شنبه 23 ذیحجه 699ق - 19 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
4749/1 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 182 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
4963/5 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 36 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
3944/1 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 141 شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
1183/3 غلامحسین جولاق 1003ق نستعلیق 70 شناسنامه ←
6
مجلس
تهران
2660/1 محمد حسن 1049ق نستعلیق 82 شناسنامه ←
7
ملی
تهران
2297/2 بی‌کاتب محتملاً قرن 12 نستعلیق 144 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
135/5-طباطبائی بی‌کاتب 1241-1242 نستعلیق 60 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
14040/1 بی‌کاتب شوال 1248ق نستعلیق 60 شناسنامه ←
10
رضوی
مشهد
6089 شاعر هروی مقیم مشهد ربیع الثانی 1261ق نستعلیق 57 شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
702/2-ف و 1473/2-ف قلی بن محمد تقی جاجرمی 1263ق نستعلیق 61 شناسنامه ←
12
دانشگاه
تهران
702/4-ف بی‌کاتب 1263ق نستعلیق - شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
1498/1-ف میرزا علی خان بدیهی مازندرانی 1 رمضان 1279ق - - شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
948 محمد علی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی ملقب به عبرت نائینی 1337ق، به فرمان سردار معظم خراسانی نوشته و ابیات هر یک از مباحث آن بر حسب قوافی به ترتیب حروف تهجی مرتب و در حدود 2000 بیت می‌باشد نسخ 82 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
14803 بی‌کاتب 20 ذیحجه 1342ق نسخ 55 شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
9824/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
17
سلطنتی
تهران
574/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
4991-ف بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 116 شناسنامه ←
19
ملک
تهران
5467/2 درویش قربان بی‌تاریخ شکسته نستعلیق 44 شناسنامه ←