نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

دیوان ابن یمین فریومدی

d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī
62 نسخه ثبت‌شده از قرن 9 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/28920
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28920
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 14، ص 936 تا 942
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: شعر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین می‌گوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب می‌داشت و اگر سخنی دیگر گفته می‌شد بر آن می‌نگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتاب‌ها و تذکره‌های دوستان جمع‌آوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت می‌شود به‌واسطه تحریفات و تصرفات با نسخه‌های دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخه‌ای از کلیات ابن‌یمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور می‌شود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی)
آغاز اثر
« دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 34/9 نسخه‌های منزوی 2211/3 فرهنگ سخنوران، 15 مشار فارسی 2260/2 دنا، ج5، ص14-16

متن فنخا

● دیوان ابن یمین فریومدی / شعر / فارسی d.-e ebn-e yamīn-e faryūmadī ابن یمین، محمود بن یمین الدین، 685؟ - 769 ؟ قمری ebn-e yamīn, mahmūd ebn-e yamīn-od-dīn (1287 - 1368) ابن یمین دیباجه مفصل بر دیوان نوشته و پس از ترجیح سخن منظوم بر منثور در خصوص اشعار خود چنین می‌گوید: «نسخه آن در سفر و حضر با خود مصاحب می‌داشت و اگر سخنی دیگر گفته می‌شد بر آن می‌نگاشت ناگاه از قضاء آسمانی و تقدیر یزدانی در محاربتی که ... در ولایت خواف در سیزدهم صفر ختم بالخیر و الظفر سنة ثلاثة و اربعین و سبعمائة واقع شد. «بچنگال غارتگران اوفتاد ×× از آن پس کسی زونشانی نداد». ابن یمین پس از رهایی از مضیقه محاربه اشعار خود را از کتاب‌ها و تذکره‌های دوستان جمع‌آوری کرده است: «و آنچه بعد از آن اتفاق افتاد بدان الحاق کرده آمد و دیوان دیگر چنان آید نه چنانکه باید در سلک کتاب منتظم گشت ... متوقع از کرم عمیم و لطف جسیم اکابر عصر و مفاخر دهر آنست که ... باصلاح معایب و افصاح اطایب منتهای بی منتهی بر جان بنده نهند ... و جری ذلک غرة شوال بسنة ثلث و خمسین و سبعمائة». نسخه کامل و صحیح دیوان ابن یمین کمیاب است و آنچه یافت می‌شود به‌واسطه تحریفات و تصرفات با نسخه‌های دیگر اختلاف بسیار دارد، نسخه‌ای از کلیات ابن‌یمین در کتابخانه عمومی دولتی لنین گراد موجود است که تصور می‌شود قبل از 931 هجری استنساخ شده و مراسلات ابن یمین را نیز شامل است. (یوسف اعتصامی) آغاز: دیباجه: بسمله الحمدالله الذی خلق بقدرته الغالبه من الماء کل شیء حی ... اما بعد چنین گوید محرر این مقالات و مقرر این کلمات العبد الواثق باللطف الصمدی محمود بن یمین المستوفی الفریومدی. چاپ: این دیوان چاپ شده؛ بهوپال، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 144ص [الذریعة 34/9؛ نسخه‌های منزوی 2211/3؛ فرهنگ سخنوران، 15؛ مشار فارسی 2260/2؛ دنا، ج5، ص14-16]

نسخه‌های خطی این اثر

62 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه بوعلی
همدان
199 ابن یمین، محمود بن یمین الدین (مؤلف) بی‌تاریخ نستعلیق 86 شناسنامه ←
2
ملک
تهران
4925/13 احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی ربیع الاول 842ق نستعلیق 55 شناسنامه ←
3
دائرة المعارف
تهران
430/12-عکسی احمد ابراهیم حسن خواجه شیرازی، مداح 842ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
4
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
3000 استاد فقید سعید نفیسی 1344ق - - شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
321/8-ف بهاءالدین بن سعید تاج الدین حاجی حسن بن بهاء الدین بن حسن بن عبدالملک (علی) حافظ حکایت قمی خطیب دوشنبه 1 رمضان 847ق نستعلیق 114 شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
780/22-ف بی‌کاتب 852ق نسخ - شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
2657/5 درویش علی 863ق نستعلیق 84 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
935 بی‌کاتب نیمه اول قرن 9 - 434 شناسنامه ←
9
مجلس
تهران
2369 بی‌کاتب قرن 9 نستعلیق 273 شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
127-طباطبائی بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 37 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
15362 بی‌کاتب احتمالاً قرن 10 نستعلیق 58 شناسنامه ←
12
ملک
تهران
2654/6 بی‌کاتب قرن 10 شکسته نستعلیق 161 شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
6165 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 59 شناسنامه ←
14
ملک
تهران
4872 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق 34 شناسنامه ←
15
ملی
تهران
1240 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق - شناسنامه ←
16
دانشگاه
تهران
7388/1 درویش محمد کاتب 921ق نستعلیق 708 شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
87 محمد حسین نسفی محرم 931ق نستعلیق 107 شناسنامه ←
18
سلطنتی
تهران
333 حسین خوارزمی 949ق نستعلیق 174 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
1/49 معیری بی‌کاتب 957ق نستعلیق 18 شناسنامه ←
20
علامه طباطبائی
شیراز
1149/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
21
ملک
تهران
4836 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 52 شناسنامه ←
22
مجلس
تهران
2370 عبدالله اشترجانی قرن 11 نستعلیق 100 شناسنامه ←
23
دانشگاه
تهران
4597 بی‌کاتب قرن 11 و 12 نستعلیق 52 شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
8367 بی‌کاتب احتمالاً قرن 12 نستعلیق 27 شناسنامه ←
25
گلپایگانی
قم
2962/3-15/202 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، شکسته 34 شناسنامه ←
26
بیات، عبدالحسین
اراک
41 بابا پسر محمد حسین نسفی 1139ق نستعلیق 110 شناسنامه ←
27
مجلس
تهران
8827/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 42 شناسنامه ←
28
مجلس
تهران
8177/7 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 1 شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
4863-24/163 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 36 شناسنامه ←
30
ملی
تهران
2365 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 266 شناسنامه ←