دولرانی خضرخانی

● دولرانی خضرخانی = عشقیه = دولرانی / شعر / فارسی dūlrānī xezr-xānī = ‘ešqīye = dūlrānī امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326) تاریخ تألیف: 715 ق منظومه دول رانی یا خضرخانی در بحر هزج مثمن مقصور یا محذوف در چهار هزار و دویست بیت سروده شده و موضوع آن داستان عشق خضرخان پسر علاءالدین محمد شاه خلجی (695-715ق) است با «دیول دی» دختر راجه گجرات که امیرخسرو از ترکیب اسم و نسبش با تصرفی اسم «دول رانی» را پدیده آورده است. شاعر در مقدمه منظومه بعد از حمد و ثنا و نعوت مختلف معمول شرحی از کیفیت نشر اسلام به‌وسیله سلاطین غوری و ممالیک آنان در هندوستان آورده، و آن را در چهار هزار و پانصد و نوزده بیت به انجام رسانیده است: «مورخ چون شمار سال وی کرد ×× عطارد بر سر ذوالقعده هی کرد / وگر تاریخ بگشایند ز ابجد ×× ز هجرت پانزده گیرند و هفصد. این منظومه را عشقیه نیز نامیده‌اند» آغاز: سر نامه بنام آن خداوند ×× که دلها را بخوبان داد پیوند چاپ: در هند چاپ سنگی شده [الذریعة 280/8 و 293/9؛ مشار فارسی 707؛ مشترک پاکستان 347/7-349؛ دنا 1276/4 (21 نسخه)]