دمية القصر و عصرة اهل العصر

● دمية القصر و عصرة اهل العصر / تراجم / عربی dumyat-ul qaṣr wa ‘uṣrat-u ahl-il ‘aṣr باخرزی، علی بن حسن، - 467 قمری bāxarzī, ‘alī ebn-e ḥasan (- 1075) وابسته به: يتيمة الدهر فی محاسن اهل العصر؛ ثعالبی، عبدالملک بن محمد (350-429) تاریخ تألیف: 461- 464ق دمية القصر ذیل تذکرة يتيمة الدهر فی محاسن اهل العصر ابومنصور عبدالملک ثعالبی است. ابوالمعالی سعد بن علی وراق خطیری زينة الدهر را ذیل دمية القصر قرار داده، پس از آن محمد بن صفی الدین ملقب به عماد الدین کاتب اصفهانی خريدة القصر و جريدة اهل العصر را تألیف کرده و زينة الدهر را مذيل ساخته، کتاب السيل علی الذيل نیز ذیلی است که عماد الدین کاتب بر خريدة القصر خود نگاشته، ابن خلکان در ترجمه باخرزی می‌نویسد ابوالحسن علی بن زید بیهقی ذیلی بر تذکرة باخرزی تألیف نموده موسوم به وشاح دمية القصر و لقاح روضة العصر. حاجی خلیفه می‌گوید دمية القصر راعبدالوهاب مالکی شرح کرده است. این تذکره مشتمل بر هفت قسمت است: 1. محاسن شعراء بدو و حجاز؛ 2. طبقات شعراء شام و دیار بکر و آذربایجان و جزیره و سائر بلاد مغرب؛ 3. فضلاء عراق؛ 4. شعراء ری و اصفهان و فارس و کرمان؛ 5. فضلاء جرجان و دهستان و استرآباد و قومس و خوارزم و ماوراء النهر؛ 6. شعراء خراسان و بست و سیستان و غزنه؛ 7. طبقه‌ای از ائمه ادب که اسم آنان در دواوین شعراء مذکور نیست. کتاب در ذکر محمد بن عبدالله خطابی و ابوعلی رازی و تقریظات به پایان می‌رسد. آغاز: بسمله. حسبی الله و کفی هومن حسبه احمد الله علی ما اسبغ من اذیال افضاله و اشکر علی ما افرغ من سجال نوراله حمداً يقتضى كل يوم جدید صنعاًجديداً و شكراً يمترى كل وقت مزيد برا مزيداً و اختص نبيه محمد المحمود طريقه فی الدلالة الممدود سرادفه فی الرسالة بتحيات مضاعفات يضعف الحاسب تضاعفها فتفوق بین اصلا سوابقها فتكبو بالاضافة فی حلبات يسبها دخن البكاه و تسربا باستعارة نفحات سميها سردا لضیهاً ... انجام: وثناه الشيخ الامام ابو عامر الفضل بن اسمعيل الجرجانی فقال و القول ماقالت حذام و كلامه اعذب من ثبت الكرم شيبت با بن الغمام. مادمیة القصر الا روضة انف ×× تحوى محاسن اهل البدو و الحضر / من كل لفظ كنظم الدر مخترع ×× و كل معنی كنفث السحر مبتكر / ابقت اسامی مر مخلده ×× منقوشة بين سمع الدهر و البصر / فليحسبن من تطا الیک موقعها ×× فانها عصرة من اعظم العصر / يشفى بها كاتب ضائت خواطره ×× و شاعر ملکته عقد الحصر / و هي العرايس لا يرضى لبهجتها ×× ان تستباح بلا الف من البدر / فذاك يدعو عليها ان يشقها ×× بكل باهرة اضوا من القمر / فهو الامام الذى يبدى خواطره ×× بكل معجزة تعبا على البشر چاپ: القاهرة، دار الفكر العربی، تحقیق عبدالفتاح محمد الحلو، 1386ق، الجزء الاول، 590ص؛ بغداد، مطبعة المعارف، محقق: سامی مکی العانی، چاپ جدید، جزء اول، 472ص، 1390ق، جزء دوم، 550ص، 1392ق. [کشف الظنون 761/1، فهرس المخطوطات المصورة 2 ش 661 و 1046؛ بروکلمان 242/1 و ذیل 446/1؛ دیباچه خريدة القصر قسم عراق چاپ بغداد در 1375 ص 85؛ فهرست عربی بلوشه ص 141؛ فهرست دسلان ص 580 ش 313؛ دنا 1253/4 (16 نسخه)؛ الاوقاف العامة موصل 141/4]