احکام سکزیلدوز (جدول)

● احکام سکزیلدوز (جدول) / هیئت / فارسی ahkām-e sekzīldoz (jadval) ؟ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274) رساله‌ای است مشتمل بر جداولی در مباحث مختلف نجومی. در این رساله بحث می‌شود از این‌که در ماه‌های رومی و عربی چه روزهایی نحس است و در هر شرایطی از اوضاع کواکب و افلاک انجام چه اعمالی نیک است و از چه اعمالی باید پرهیز نمود. همچنین دایره‌ای که برای دانستن طلوع و غروب قمر در شب‌هاست به‌همراه جدولی که اسکندر پس از رجوع به آن به افراد کارگزار انجام امور را واگذار می‌کرد و جدولی برای مشخص کردن اینکه آیا غائب زنده است و آیا مریض بهبود می‌یابد یا خیر و به‌دنبال بیان دعای صنمی قریش طریق دانستن طالع بحث شده و احکام قمر در برج‌های مختلف به‌صورت منظم نوشته شده است. جدول حاضر (به‌نوشته مقدمه موجود در صدر نسخه) از خواجه نصیر است. در این مقدمه چنین آمده: «قول حکماء نجوم است که کوکبی هست بر فلک بر صورت شتری مست که حکماء ترک او را سکزیلدوز گویند ... و ناخدایان او را تاثیر شناخته و دانسته‌اند. و او هر روزی از روزهای ... ترک در جهتی بود ... مراد آنکه از هر جانب که روی او بود ناخدایان، کشتی خود بدان جانب نرانند ... خواجه نصیر الدین او را نیک شناخته و جدولی جهت معرفت حرکت او وضع کرده». در پی آن جدولی رسم شده که مسیر آن را نشان می‌دهد. استناد به خواجه بر اساس همان تعبیر در مقدمه جدول است و احتمالاً برگرفته از دیگر آثار فلکی او باشد نه تألیفی مستقل. آغاز: قول حکماء نجوم است که کوکبی هست بر فلک بر صورت شتری مست که حکماء ترک او را سکزیلدوز گویند .. و ناخدایان او را تاثیر شناخته و دانسته‌اند. و او هر روزی از روزهای ... ترک در جهتی بود ... مراد آنکه از هر جانب که روی او بود ناخدایان، کشتی خود بدان جانب نرانند ... خواجه نصیر الدین او را نیک شناخته و جدولی جهت معرفت حرکت او وضع کرده تا ... روزه جات حرکت اورا از آن جدول معلوم کند و آن جدول اینست: