شناسنامه کتابشناختی اثر
دعوات الاسماء (دعوات صغیر)
عنوان پیراسته: دعوات الاسماء
da‘awāt-ul asmā’ (da‘awāt-i ṣaġīr)
پیوند کوتاه:
/w/28086
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #28086
پدیدآور / مؤلف:
سهروردی، یحیی بن حبش
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 14، ص 669
تا 671
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
اسماء الله
عناوین دیگر و همتراز:
الاوراد
(al-awrād)
شرح اسماء الله
(š.-u asmā’-il lāh)
اسماء الادریسیة
(asmā’-ul idrīsīya)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
مختصری است از کتاب «دعوات الاسماء» شهاب الدین سهرودی که در آن خواص چهل اسم از اسماء الهی شرح داده شده است. به درخواست دو شاگردش جمال الدین حسین سمنانی و فخرالدین ابی المکارم ساخته است. این اسماء منقول از حضرت علی (ع) است که از صحف حضرت ادریس که به زبان سریانی بوده استخراج گردیده و حضرت علی (ع) به عربی آن را بیان فرموده است. این رساله توسط فخرالدین ابوالمکارم ساخته شده که بههنگام اقامتش در بغداد خدمت شیخ شهاب الدین سهروردی رسیده و او بیان کرده است و فخرالدین ابوالمکارم به فارسی برگردانده است. مؤلف در مقدمه کتاب به نقل از شیخ عماد شهاب الدین مقتول می گوید که: «چهل اسم است که هیچکس را نمی توان یافت که بدان احتیاج نداشته باشد و تمام جن و ملائکه و آنچه در زمین و آسمانند فرمانبردار این اسمائند». مؤلف بعد از ذکر هر یک از اسماء آنها را شرح بسیار مختصر می کند. نسبت تألیف این رساله به سهروردی مورد تردید است. نسخههای باقی مانده از متن و ترجمه با هم تفاوتهایی دارند و در برخی از فهرستنامهها و نسخههای خطی، تألیف متن را به شهاب الدین یحیی بن حبیش سهروردی (مقتول در 587ق) و یا شهاب الدین ابوجعفر احمد سهروردی نیز نسبت دادهاند. شیخ تقی الدین کفعمی متن دعوات الاسماء سهروردی را در البلد الامین آورده است. به گفته حاجی خلیفه در کشف الظنون محمود بن داوود خوارزمی ترجمه فارسی ابوالمکارم را دوباره به عربی ترجمه کرده است.
آغاز اثر
« فائدة مختصر من شرح الى الفتوح شهاب الدین ... المسمى بکتاب دعوات الاسماء وهى اربعون اسماً نفعنا الله بها وجمیع المؤمنین انه قریب مجیب اعلم ان هذه الاسماء رفیعة الشأن ... الاول ان یعتقد ان الخواص المذکورة لهذه الاسماء حق ... الاسم الاول سبحانک لا اله الا انت »
انجام اثر
« الاربعون یا مجیب فلا تنطق الالسن بکل آلاءه وثنائه من واظب على قرائه ... والله لایهدى القوم الفاسقین ان المنافقین هم الفاسقون. انتهى »
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح اسماء الحسنی (شرح کبیر) = شرح دعوات الاسماء = شرح الاسماء الاربعین = شرح چهل اسم ادریس؛ بغدادی، فخرالدین ابوالمکارم (7-)
شرح دعوات الاسماء (ترجمه شرح صغیر) = شرح دعوات؛ سهروردی نخجوانی، محمد بن سعد (8-)
کنز العباد فی شرح الاوراد؛ غوری، علی بن احمد (9-)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
گنج بخش 2377/4 و 565/1-567
نسخههای منزوی 1146/2، 2377/4
فهرستواره منزوی 289/7
دنا 1210/4
فهرستگان حدیث 135/7-137
متن فنخا
● دعوات الاسماء (دعوات صغیر) = الاوراد = شرح اسماء الله = اسماء الادریسیة / اسماء الله / عربی
da‘awāt-ul asmā’ (da‘awāt-i ṣaġīr) = al-awrād = š.-u asmā’-il lāh = asmā’-ul idrīsīya
سهروردی، یحیی بن حبش، 549؟ - 587 ؟ قمری
sohravardī, yahyā ebn-e hebaš (1155 - 1192)
مختصری است از کتاب «دعوات الاسماء» شهاب الدین سهرودی که در آن خواص چهل اسم از اسماء الهی شرح داده شده است. به درخواست دو شاگردش جمال الدین حسین سمنانی و فخرالدین ابی المکارم ساخته است. این اسماء منقول از حضرت علی (ع) است که از صحف حضرت ادریس که به زبان سریانی بوده استخراج گردیده و حضرت علی (ع) به عربی آن را بیان فرموده است. این رساله توسط فخرالدین ابوالمکارم ساخته شده که بههنگام اقامتش در بغداد خدمت شیخ شهاب الدین سهروردی رسیده و او بیان کرده است و فخرالدین ابوالمکارم به فارسی برگردانده است. مؤلف در مقدمه کتاب به نقل از شیخ عماد شهاب الدین مقتول می گوید که: «چهل اسم است که هیچکس را نمی توان یافت که بدان احتیاج نداشته باشد و تمام جن و ملائکه و آنچه در زمین و آسمانند فرمانبردار این اسمائند». مؤلف بعد از ذکر هر یک از اسماء آنها را شرح بسیار مختصر می کند. نسبت تألیف این رساله به سهروردی مورد تردید است. نسخههای باقی مانده از متن و ترجمه با هم تفاوتهایی دارند و در برخی از فهرستنامهها و نسخههای خطی، تألیف متن را به شهاب الدین یحیی بن حبیش سهروردی (مقتول در 587ق) و یا شهاب الدین ابوجعفر احمد سهروردی نیز نسبت دادهاند. شیخ تقی الدین کفعمی متن دعوات الاسماء سهروردی را در البلد الامین آورده است. به گفته حاجی خلیفه در کشف الظنون محمود بن داوود خوارزمی ترجمه فارسی ابوالمکارم را دوباره به عربی ترجمه کرده است.
آغاز: فائدة مختصر من شرح الى الفتوح شهاب الدین ... المسمى بکتاب دعوات الاسماء وهى اربعون اسماً نفعنا الله بها وجمیع المؤمنین انه قریب مجیب اعلم ان هذه الاسماء رفیعة الشأن ... الاول ان یعتقد ان الخواص المذکورة لهذه الاسماء حق ... الاسم الاول سبحانک لا اله الا انت
انجام: الاربعون یا مجیب فلا تنطق الالسن بکل آلاءه وثنائه من واظب على قرائه ... والله لایهدى القوم الفاسقین ان المنافقین هم الفاسقون. انتهى
[گنج بخش 2377/4 و 565/1-567؛ نسخههای منزوی 1146/2، 2377/4؛ فهرستواره منزوی 289/7؛ دنا 1210/4؛ فهرستگان حدیث 135/7-137]
شرح و حواشی:
1- شرح اسماء الحسنی (شرح کبیر) = شرح دعوات الاسماء = شرح الاسماء الاربعین = شرح چهل اسم ادریس؛ بغدادی، فخرالدین ابوالمکارم (7-)
2- شرح دعوات الاسماء (ترجمه شرح صغیر) = شرح دعوات؛ سهروردی نخجوانی، محمد بن سعد (8-)
3- کنز العباد فی شرح الاوراد؛ غوری، علی بن احمد (9-)
نسخههای خطی این اثر
15 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
وزیری
یزد
|
4409/5 | سهروردی، یحیی بن حبش (مؤلف) | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 2 |
الهیات
تهران
|
509/1 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 13 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملی
تهران
|
3028/3 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 4 |
شورا
تهران
|
4478/5 | بهاء الدین محمد | قرن 11 | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 5 |
دانشگاه
تهران
|
2711/1 | جلال الدین انجو | با تاریخ 1095ق، بهدستور سلطان محمد کاتب سپاهانی | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 6 |
رضوی
مشهد
|
19331 | بیکاتب | قرن 12، دارای ضمایم ذیل است: 1. دعای ناد علیا، 2. حرز یمانی، 3. شرح دعای مصری، 4. رساله در عمل قرطاس، 5. شکریه، 6. کنوز المعزمین، 7. جنگ، 8. دعای فرج | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
شورا
تهران
|
12475/3 | بیکاتب | چهارشنبه 3 محرم 1103ق | نسخ | 5 | شناسنامه ← |
| 8 |
شورا
تهران
|
8872/1 | درویش محمد بن حاج ولی بن حاج رسول طرسوسی برازی حنفی قادری ملقب به قوپرانی از گروه پیجان | شنبه 25 صفر 1124ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 9 |
وزیری
یزد
|
3610/2 | عبدالرحیم بن رمضان | رجب 1127ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مدرسه حکیم
شیراز
|
بدون شماره | بیکاتب | چهارشنبه 11 رجب 1187ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 11 |
مفتاح
تهران
|
1425/3 | مصطفی بن مرتضی | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 12 |
گلپایگانی
قم
|
1310/2 - 8/20 | فتحعلی خان زند | 1233ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 13 |
نواب
مشهد
|
8/7 | سید صدرالدین عربی استرآبادی | 1254ق | نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
27649 | بیکاتب | 1265ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
جواهری، حبیب
همدان
|
27/1 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |