دستور و شروط

● دستور و شروط / فقه و اصول / فارسی dastūr va šorūt قوام شیرازی، ق 11قمری qavām-e šīrāzī (- 17c) از قوام شیرازی که در خاتمه از جلال الدین دوانی (- 908ق) به متأخر و «قدس سره» یاد می‌کند. مؤلف بایستی میان این تاریخ و تاریخ کتابت نسخه (1050ق) زیسته باشد. شاید وی قوامی شیرازی، مشهور به عبدی و متخلص به نویدی (- 988ق) (ن.ک.: الذریعه، 1236/9) باشد که صریح الملک (موزه، شم 1656) را برای شاه طهماسب صفوی (930-984ق) تألیف کرده است. در دیباچه آمده است: «بعضی از اجله سادات و قضات ... تشویق و ترغیب بنده قلیل البضاعة قوام شیرازی نمودند ... دستوری که آن را شروط گویند ... املا نماید، تا در وقایع شرعیه مختلفه و قضایای دینیه متنوعه، مبتدی غیر ممارس آن دستور را منظور دارد». در یک «مقدمه» و بیست «فصل» و «خاتمه»ای: مقدمه، در بیان بعضی از صور مواریث که در اکثر معاملات بدان رجوع می‌شود و در مقدمات وثایق و حجات. برخی از سربندها: ... 2. مؤاجرات و مساقات و مزارعات؛ 3. اقاریر شرعیه و رهانات؛ 4. هبه؛ 5. وقف؛ 6. عمری، سکنی و رقبی؛ 7. صلح؛ 8. وصیت؛ 9. ضمان، حواله و کفالت؛ 10. شرکت؛ 11. قسمت؛ 12. جعاله؛ 13. وکالت؛ 14. احیاء موات؛ 15. مناکحات ...؛ 20. دعاوی و بینات. خاتمه، در دو باب: 1) بیان آنکه چه قسم عبارت مناسب است که در سجلات هر یک از وثایق نویسند، 2) شطری از مناقب حضرات سلف و خلف که در فارس قاضی القضات بوده‌اند.