دستور سخن

● دستور سخن / دستور زبان / فارسی dastūr-e soxan حبیب اصفهانی، - 1315 قمری habīb-e esfahānī (- 1898) اهداء به: حسنعلی خان وزیر مختار ایران در ترکیه در دستور زبان فارسی و قواعد و اصولی که باید برای به کار بردن این زبان منظور داشت با شواهدی از اشعار فارسی سرایان معروف و بیان تصرفات صحیح در کلمات عربی که در گفتار و نگارش فارسی آید، در دو جزء اول دارای قواعد لازمه و دوم دارای مطالبی چند که منشیان و مترسلان را به کار آید، و در پایان فصلی است مشتمل بر اصطلاحات صرف و نحو عربی. این کتاب را مؤلف هنگامی که از وطن به اسلامبول رفته و به تعلیم زبان عربی و فارسی اشتغال داشته، نگاشته است. (سید احمد اشکوری) آغاز: بسمله بنام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین ... اما بعد ... در اوقاتی که ... من بنده مستمند حبیب اصفهانی ... به آستانه علیه استانبول ... چندی به معلمی زبان عربی و فارسی مشغول شدم ... دیدم پارسی را ... راغب بی شمار است ... دریغ آمدم زبانی بدین قدیمی و شیرینی ... بی ترتیب و بی تهذیب بماند ... کتابچه ای ترتیب دادم که نه تنها دارای قواعد پارسی ... که طریق استعمال کلمات تازی ... انجام: همزه وصل همزه ای که در درج کلمات ساقط شود و همزه قطع ضد آنست. وقف ساکن خواندن اواخر کلمات است که از اعراب آن صرف نظر نمایند [دنا 1181/4؛ الذریعه 160: 8 و 47]