دستور الانشاء

● دستور الانشاء / ادبیات / فارسی dastūr-ol enšā’ محمد پوری، غلام‌حسین، ق13 قمری mohammad pūrī, qolām-hoseyn (- 19c) تاریخ تألیف: 1202ق مؤلف که خود را غلامحسین ساکن محمد پور عزف ارکات معرفی می‌کند، درباره غرض از تألیف این کتاب، در مقدمه می‌نویسد: «مدتی در سلک نوکری سرکار مستر جوزف کارد صاحب دام دولته و مد عمره بعهده منشی گری و تعلیم فارسی انتظام یافت، روزی خداوند نعمت از راه اشفاق عمیم که بر این احقر الناس می‌داشتند فرموده که برای ادراک خدمات درگاه پادشاهان و اصطلاحات اهل اسلام تمنای وافر بخاطر دارم اگر نسخه مختصر و موجز مشعر بر نامهای خدمات اعلی و ادنی و سائر قوانین سلاطین اسلامیه و غیره تألیف و تصنیف کنی که غایت مسرت و بهجت خاطر اینجانب و موجب استفاده مبتدیان و انگریزان خواهد بود، و از آنجا که این اضعف الخلایق وابسته دامن دولت و معتصم ذیل عنایت آن کرم مناقب است از حلقه اطاعت و فرمان برداری بیرون نتوانست رفت، لهذا این نسخه موجز و اختصار را در سنه 1202 هجری در عهد جلوس فیض نأنوس شاه عالم غازی ـ خلدالله ملکه ـ که سن احقر سال بود، مشتمل بر 6 «باب» تألیف نموده، موسومش به دستور مقرر گردانید». عناوین باب‌های شش‌گانه: 1. بیان شهنشاه و پادشاه و وزراء و اعیان و خدمات ادنی و اعلی که به ریاست لازم و واجب است؛ 2. بیان فرامین و پروانجات و کواغذ معاملات شرعی و غیره ملزوم بارگاه پادشاه؛ 3. بیان روش و آئیت سلاطین روزگار اسلامیه و جمیع مسلمانان؛ 4. بیان صداقت آشنایان صادق که خود را در سایه راه محبت نثار کرده اند؛ 5. بیان حرص و آز پیران که در جمع کردن مال و منال دنیا که وفا را نشاید سعی کردند و آخر از نامرادی حیران و پریشان شدند؛ 6. بیان کریمان و جوان مردان که اخلاق حمیده داشتند و در احبای مراتب تواضع و مدارار با خلق خدا، هیچ قصور و دریغ نمی‌کردند. در باب سوم این کتاب اطلاعات سودمندی درباره آداب و رسوم مسلمانان سنی هند مطرح شده است. [فهرست پاکستان 339/5؛ ریو 1031/3]