دستور الاطباء

● دستور الاطباء / طب / فارسی و عربی dastūr-ul aṭibbā’ چنانکه از نسخه ما برمی‌آید این کتاب از ابزری است و او گویا پیش از قرن 10 و 11 می‌زیسته است و این کتاب باید به عربی باشد (ره آورد 198) اگر چه کتابی به فارسی به همین نام هم نشان داده شده است (الذریعه 150/8؛ مشار 675) [متطبب ابزری، علی بن محمد (-815ق) دارای آثاری به فارسی و عربی در طب است و چند دستور طبی از او معرفی شده که برخی عربی و برخی عربی و فارسی است که می‌بایست مراد او باشد]. این نسخه ما گزیده‌ای است از کتابی بدین نام به فارسی و اندکی به عربی. بدین‌گونه: در ص 1-3 پراکنده‌های پزشکی است به فارسی؛ در ص 5-22 امراض دماغی است از صداع و مالیخولیا و صرع و سکته و مانند آن؛ در ص 23-45 احوال چشم و درمان بیماری‌های آن؛ در ص 48-79 درمان بیماری‌های گوناگون؛ در 80-92 لذات و باه و حبل است؛ در 93-98 از عرق النسا به عربی بحث شده و دارد «نقلت من نسخه بخط المصنف و هو دستور الاطبا للابزری طاب ثراه» (98)؛ در ص 99-172 درمان بیماری‌های گوناگون است به فارسی؛ در ص 173-183 از حمیات گفتگو شده؛ در ص 183-207 بیماری‌های گوناگون است و کیمیا و قرابادین؛ در ص 207 آمده «معرفة الاوزان من خلاصة التجارب»؛ در ص 208-240 آمده باب در بیان تدبیر اطفال و حمیات اطفال و کودکان؛ در ص 240-249 پراکنده‌ها است به فارسی در پزشکی؛ در ص 250-253 آمده «تقدمة المعرفة من دستور الاطباء للابزاری نقلت من خطه الشریف» و به عربی است؛ در ص 74 آمده «من ایضاح ابزری بخطه»؛ در ص 102 آمده «دستور الاطباء ابزری بخطه الشریف، دستور ابزری بخطه»؛ در ص 103 هم آمده «دستور ابزری بخطه»؛ در ص 110 آمده «عصر جمعه 8 شهر جمیدی الاول در سر دشت نوشته شد 1071»؛ در ص 240 آمده «نسخه ... مرحوم میرزا تقی جهت ... میرزا محمد حسین ... برادر بزرگ خود از هندوستان فرستاده بودند و همان نسخه نزد حقیر مضبوط است»؛ در ص 18 از امیر شیخ یاد شده است؛ در ص 145 آمده «و یک نوع دیگر (بثور) ارمنی دانه است که اندر فرنگ پیدا شد و از آنجا بروم و عربستان رسید و در سنه اربع و تسعمائه اندر آذربایجان پیدا شد و بعد از آن در عراق و فارس و غیره منتشر گردید و اکثر مردم درین ممالک و غیرها برآورند و برمی‌آورند».