درع الصحة

● درع الصحة / طب / فارسی dar‘-os sehha طبیب تهرانی، محمد هاشم بن محمد طاهر، ق11قمری tabīb-e tehrānī, mohammad hāšem ebn-e mohammad tāher (- 17c) اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1077-1105) تاریخ تألیف: بهار و نوروز 22 ربیع الاول 1094ق در دستور و احکام فصد و بیان «آنچه به کار آید از شروط و موانع و مواضع و مواقع و مضار و منافع هر یک از فصد و حجامت و زلو و علامات فساد و زیادتی خون و طریق جذب و اماله و تکرار فصد و عدد اورده و شرایین مقصوده». در دیباچه از خون گرفتن‌های نابجا که در بین مردم متداول و گاه نیز به‌دستور پزشکان انجام می‌گردد یاد می‌کند و در وجه تسمیه رساله می‌گوید: «درع که به فارسی زره را گویند حفظ و حراست تمام بدن ... شود از معرفت این رساله نیز در دفع خون ضروری تأخیری نمی‌شود و تاخیر ضروری واقع نمی‌گردد». این رساله دارای یک «مقدمه» و چهار «مقاله» و «خاتمه» است: مقدمه در آنچه دانستن آن ... ضروری است در سه باب (باب سوم دارای پنج فصل)؛ مقاله 1. فصد دارای بیست باب؛ 2. انواع حجامت در سه باب؛ 3. زلو [انداختن] دارای سه باب؛ 4. اقوال منجمان در باب فصد و حجامت در چهار باب؛ خاتمه در احادیث و آداب و ادعیه انواع خون گرفتن، در هفت باب. آغاز: اجناس سپاس خالقی را سزاست که به اقتضاء حکمت ظاهره و کامله و قدرت زاهره شامله صحیفه امتزاج موالید و ارکان را در دائره شهود و رقم وجود ارزانی فرموده ... محمدهاشم بن محمد طاهر طهرانی کمینه شاگرد لقمان در معالجه بالطب که باعث بر تألیف این رساله آن بود که چون منافع و مضار خون در بدن [دنا 1156/4؛ فهرستواره منزوی 3448/5]