نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

درة الغواص فی اوهام الخواص

durrat-ul ġawwāṣ fī awhām-il xawāṣ
54 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/27329
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #27329
پدیدآور / مؤلف: حریری، قاسم بن علی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 14، ص 353 تا 356
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: ادبیات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتابی است که اغلاط مستعمله در عبارات و کلمات و ابیات دانشمندان در آن جمع‌آوری شده و مؤلف ادله خود را در غلط بودن آن الفاظ ذکر و پس از آن صحیح آن را نیز با ذکر ادله از اشعار بزرگان نقل نموده و تقریباً مشتمل بر تصحیح دویست و پنجاه کلمه از کلمات غیرصحیحه در استعمال و کتابت می‌باشد و در حدود 4200 بیت کتابت دارد و از کتب بسیار خوب ادب است. نظام الدین حکیم الملک گیلانی این کتاب را مختصر نموده به این معنی که شواهد را انداخته و اقتصار بر کلمات مستعمله و صحیح آنها کرده و در مقدمه آن می‌گوید که در کمتر از چهار ساعت این انتخاب را انجام داده و نیز اغلاط مستعمله دیگری که حریری به ذکر آنها نپرداخته به آخر آن افزوده است.
آغاز اثر
« بسمله، قال الشيخ الرئيس ابو محمد القاسم بن على بن محمد بن عثمان الحریری البصری رضی الله عنه اما بعد حمد الله الذى عم عباده بوظايف العوارف و خص من شاء منهم بلطائف »
انجام اثر
« و ان اكتفى افراط ينطق عن الهوى و يجهل ان لكل امرى مانوی، و من الله اسئلهم التوفيق للمقال المتعلق بالاصاية و الفعال المجتلب حسن الانابة انه بكرمه ولی الاجابة. »
سوابق و چاپ‌های اثر
ایران، تهران، 1272ق، سنگی، ایران، جیبی، 154ص؛ مصر، 1273ق، سنگی، 181ص؛ 1287 قمری، لیپسیک، 53- 228ص، 1871م
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
درة الغواص فی اوهام الخواص (منتخب)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 741/1 و 1-484 معجم المطبوعات - 748 مشار عربی 359 لغت‌نامه دهخدا 54/3 الاوقاف العامة موصل 227/2 و 117/4 دنا 1128/4- 1129 (52 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● درة الغواص فی اوهام الخواص / ادبیات / عربی durrat-ul ġawwāṣ fī awhām-il xawāṣ حریری، قاسم بن علی، 446 - 516 قمری harīrī, qāsem ebn-e ‘alī (1055 - 1123) کتابی است که اغلاط مستعمله در عبارات و کلمات و ابیات دانشمندان در آن جمع‌آوری شده و مؤلف ادله خود را در غلط بودن آن الفاظ ذکر و پس از آن صحیح آن را نیز با ذکر ادله از اشعار بزرگان نقل نموده و تقریباً مشتمل بر تصحیح دویست و پنجاه کلمه از کلمات غیرصحیحه در استعمال و کتابت می‌باشد و در حدود 4200 بیت کتابت دارد و از کتب بسیار خوب ادب است. نظام الدین حکیم الملک گیلانی این کتاب را مختصر نموده به این معنی که شواهد را انداخته و اقتصار بر کلمات مستعمله و صحیح آنها کرده و در مقدمه آن می‌گوید که در کمتر از چهار ساعت این انتخاب را انجام داده و نیز اغلاط مستعمله دیگری که حریری به ذکر آنها نپرداخته به آخر آن افزوده است. آغاز: بسمله، قال الشيخ الرئيس ابو محمد القاسم بن على بن محمد بن عثمان الحریری البصری رضی الله عنه اما بعد حمد الله الذى عم عباده بوظايف العوارف و خص من شاء منهم بلطائف انجام: و ان اكتفى افراط ينطق عن الهوى و يجهل ان لكل امرى مانوی، و من الله اسئلهم التوفيق للمقال المتعلق بالاصاية و الفعال المجتلب حسن الانابة انه بكرمه ولی الاجابة. چاپ: ایران، تهران، 1272ق، سنگی، ایران، جیبی، 154ص؛ مصر، 1273ق، سنگی، 181ص؛ 1287 قمری، لیپسیک، 53- 228ص، 1871م [کشف الظنون 741/1 و 1-484؛ معجم المطبوعات - 748؛ مشار عربی 359؛ لغت‌نامه دهخدا 54/3؛ الاوقاف العامة موصل 227/2 و 117/4؛ دنا 1128/4- 1129 (52 نسخه)] شرح و حواشی: 1- درة الغواص فی اوهام الخواص (منتخب)

نسخه‌های خطی این اثر

54 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
علامه طباطبائی
شیراز
1464/2 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
32
دائرة المعارف
تهران
2029/2-عکسی بی‌کاتب قرن 13 نسخ 6 شناسنامه ←
33
مرکز احیاء
قم
3768/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 68 شناسنامه ←
34
ملک
تهران
2167 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 104 شناسنامه ←
35
رضوی
مشهد
4569/1 نور محمد بن کربلائی اسدالله النجفی تبریزی 1225ق نسخ 66 شناسنامه ←
36
ملک
تهران
1329/4 بی‌کاتب دهه سوم شوال 1239ق نستعلیق - شناسنامه ←
37
فاضل خوانساری
خوانسار
39 آقا بابا بن ملا محمد شهمیرزادی 1247ق نسخ 89 شناسنامه ←
38
ملی
تهران
737/1 بی‌کاتب 1258ق نسخ 85 شناسنامه ←
39
شیخ علی حیدر
مشهد
527 ابراهیم بن محمد الجاوجانی پنج شنبه 5 جمادی الثانی 1261ق نستعلیق 80 شناسنامه ←
40
شورا
تهران
5416 بی‌کاتب رمضان 1265ق نسخ 50 شناسنامه ←
41
ملک
تهران
1510/13 بی‌کاتب 1267ق - 63 شناسنامه ←
42
شورا
تهران
2948 بی‌کاتب 15 شعبان 1268ق نسخ 274 شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
4560 بی‌کاتب 15 ربیع الثانی 1269ق نسخ 111 شناسنامه ←
44
ملی
تبریز
2687 بی‌کاتب 1270ق - 88 شناسنامه ←
45
رضوی
مشهد
17632 بی‌کاتب 1271ق نسخ - شناسنامه ←
46
الهیات
تهران
109/1 بی‌کاتب چهارشنبه 9 رمضان 1272ق نسخ 111 شناسنامه ←
47
مرتضوی
مشهد
بدون شماره ابوطالب حسینی 25 شوال 1296ق - - شناسنامه ←
48
رضوی
مشهد
21510 صفائی خوانساری، احمد بن محمد رضا 1303ق نستعلیق 40 شناسنامه ←
49
مرعشی
قم
1497/68 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←
50
ملی
شیراز
10-د/533 سید حفی حریری بی‌تاریخ نسخ 60 شناسنامه ←
51
دائرة المعارف
تهران
1792/11- عکسی بی‌کاتب دوشنبه 23 رجب 1317ق نسخ 191 شناسنامه ←
52
رضوی
مشهد
12068 بی‌کاتب بی‌تاریخ شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
53
شورا
تهران
7123/2 محمد بن محمد صادق چهارشنبه صفر نسخ 55 شناسنامه ←
54
فیضیه
قم
1127/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←