احکام الامراض

● احکام الامراض = علائم الامراض = نهاية الاعراض / طب - فارسی ahkām-ol amrāz = ‘alā’em-ol amrāz = nahāyat-ol a‘rāz طبیب، عبدالکریم، ق13 قمری tabīb, ‘abd-ol-karīm ( - 19c) اهدا به: ناصر الدین شاه قاجار تاریخ تألیف: 1284ق رساله پزشکی و آمیخته به روش قدیم و فرنگی جدید، شامل اعراض و علامات کلیه امراض است؛ دارای یک «مقدمه» و ده «باب» هر باب دارای «فصول» و یک «خاتمه» می‌باشد: مقدمه در شرح چند اصلاح پزشکی؛ باب 1. تعریفات مرض؛ 2. محال و مواضع امراض؛ 3. علم به اسباب مرضیه؛ 4. علم به اعراض مرضیه؛ 5. جریان امراض و صور آنها؛ 6. بیان مدت امراض؛ 7. انتهاءات امراض؛ 8. بیان حالات نقاهت؛ 9. آثار تالیه مرضیه؛ 10. نکس و عود مرض؛ خاتمه در وسایط کلیه حفظ صحت. مؤلف در مقدمه آورده است: «پس از آنکه سالها عمر گرانمایه را در تحصیل و تکمیل علم طب صرف کردم و از علم طب قدیم که مستعمل اهل ایران است استحضار کامل و بهره شامل حاصل نمودم چندی نیز در قانون طب جدید افرنجی رنج برده جهدی وافی بعمل آوردم، اکنون که یکهزار و دویست و هشتاد و چهار هجریست مایل بدان گردیدم که رساله مختصری جامع بین طب قدیم و طب جدید در اعراض و علامات کلیه امراض به پارسی تألیف نمایم تا عموم ناس بهره از آن توانند گرفت.» آغاز: بسمله، حمد و سپاس حکیمی را که از یک پرتو نور ذات خود عقول مجرده و نفوس مقدسه و نفس کل و عالم طبایع و اجسام و موالید را از کتم عدم به عرصه وجود آورد انجام: و تدبیر کلی در امراض مزمنه آن است که ... و جلوس در آب زنات حاره و بارده و احکام طعام و شراب مناسب تدبیر نمایند. چاپ: تهران، چاپ سنگی [فهرستواره منزوی 3584/5 و 3757/5 با عنوان «نهاية الاعراض»]