آداب سلطنت و مملکت‌داری

● آداب سلطنت و مملکت‌داری/حکومت و سیاست فارسی ādāb-e saltanat va mamlekatdārī از مؤلفی امامی از روزگار صفوی. وی نخست از لزوم در اجتماع زیستن سخن گفته که پیامد آن لزوم تشکیل حکومت و سلطنت سلطانی دادگر و نظم و نسقی است و نیز لزوم گردن نهادن بر نظامی. در یک مقدمه و چند باب و هر باب در چند فصل. باب یکم: فصل 1، در ذکر صفات و اخلاق مرضیه و اطوار و آداب پسندیده پادشاهان؛ فصل 2، در ذکر بعضی از خواص و آثار نفس پادشاه؛ باب دوم: فصل 1، در بیان آنکه پادشاه پیوسته باید جمعی از بزرگان این طبقات را در مقام تربیت و ترقی و آزمایش داشته باشد؛ فصل 2، در بیان کیفیت و آداب تربیت این جماعت و سلوک با ایشان؛ باب سوم: فصل 1، در اقسام و اصناف مردمان و چیزهایی که به جهت آبادی و رفاهیت لازم است؛ فصل 2، در بیان اخلاق و صفات هر یک از این جماعت و طبقات که مذکور شد؛ فصل 3، در بیان ضرورت اطلاع پادشاه بر احوال و اوضاع مملکت؛ فصل 4، در بیان لزوم سعی و اهتمام پادشاه در حفظ رعیت و سپاه؛ خاتمه، در چند فایده: 1. اجر و ثواب و صعوبت شغل سلطنت. سپس فصل سوم [چنین است در متن]، در ذکر اقسام و اصناف پادشاهان و شرف رتبه هریک و نسبت هریک با دیگران؛ باب دوم [باب چهارم]: فصل 1، بعضی از چیزها و مردمانی که در کار ضرور است پادشاه را؛ فصل 2، در ذکر بعضی دیگر از ضروریات پادشاهی [تندرستی شخصی او]؛ فصل 3، در ذکر بعضی دیگر از ضروریات پادشاهی، تندرستی شخص او؛ فصل 4، در بیان آنکه هریک از آن جماعت [کارگزاران] از چه طایفه و کدام طبقه باشند. در این فصل از «ریش سفید کتابخانه» (=رئیس کتابخانه) سخن رفته است. (احمد منزوی) آغاز: بسمله، حمدله، صلات. حمد بی حد و ثنا و ستایش مر خدای را که دلیل است ذات او بر ذات او ... بدانکه چون خلایق خواهند که از آفات و بلیات محفوظ ... انجام: درود فرستد خدا بر محمد و آل او که پاکانند. سزاوار است که ختم شود این رساله به نام خدا و پیغمبر او تا عاقبت به خیر باشد [دائرة المعارف بزرگ اسلامی 2/1؛ ذریعه 20/1، که اثری به نام آداب سلطنت از سید هبة الله شاهمیر نوشته شده در 882-898ق، معرفی کرده است که ممکن است همین باشد؛ نسخه ها 1514/2، نشانی 2 نسخه که این کتاب نیست]