داستان بلند اختر

● داستان بلند اختر = رساله بلند اختر / شعر / فارسی dāstān-e boland axtar = r.-ye boland axtar از سراینده‌ای با تخلص «سراج، سراجا ...» که «گلشن اسرار» را در برابر «سبحة الابرار» جامی سروده است بایستی از قرن 11 یا آغاز قرن 12 باشد و از توصیفی که در آغاز این مثنوی از شهر هرات کرده است، می‌تواند از مردم خراسان باشد که به هرات آمده آنجا جای گزیده، و در آنجا به سرودن این مثنوی پرداخته است: «ز خاک آستان خسرو دین ×× چو کردم سرمه سا، چشم جهان بین / چو سودای وصال یار دلبر ×× مرا شوق هرات افتاد در سر / پس از طی مسافت، چشم امید ×× ز دیدار هری مقصود خود دید ...» مثنوی است در داستان «بلند اختر»، سوداگر زاده شیرازی، با دختر شاه بیجاپور و دلباختن «اختر آبی» (پری دریایی) به بلند اختر، در بحر «مخزن الاسرار» نظامی: نظم این قصه سپهر وقار ×× هست در بحر «مخزن الاسرار». در حدود 1620 بیت. آغاز می‌شود: با سربندهای: حکایت پادشاه حسین با درویش زاده و نشستن درویش بر جای او، به شکار رفتن پادشاه چین و ماهر و رسیدن به منزل درویش به تقدیر الهی، در وصف قلعه هرات، مدح نواب مستطاب معلی القاب (آصفجاهی دستور خراسان، که نام او را نمی‌آورد). در بیان سبب نظم (که در شهر هرات، داستان بلند اختر را از پیری می‌شنود و ازو خواسته می‌شود که آن داستان را به نظم در آورد). تاجر زاده نیکو سیر که بعد از این از وی تعبیر به بلند اختر می‌شود، رسیدن بلند اختر در سفر دریای عمان و شکستن سفینه او، رهایی و رسید بلند اختر به شهری که مردم آن از ترس اژدها جلای وطن کرده بودند، رفع آن به پرورش رایی در عالم رؤیا، نغمه سنجی (سرایی) بلندد اختر در کنار آب و گرفتار شدن دختر آبی (پری دریایی) به او، آنگاه می‌پردازد به دلباختگی آن دو، گمان مرگ دختر آبی، ناگزیر شدن بلند اختر به خفتن در کنار همسر در گور و سفید شدن موی او، درمان دختر آبی، رسیدن به ساحل و دیدار بلند اختر و دردانه آب و شاهزاده ماه لقا پایان داستان. در منابع در دسترس نشانی از این مثنوی به دست نیامد و از سرایندگان این روزگار سراج، سراجای اصفهانی (ذریعه 436/9) و سراج یزدی (همانجا 438/9) می‌باشد.