احسن القصص و دافع الغصص

● احسن القصص و دافع الغصص = حشمت شاهی / داستان - فارسی ahsan-ol-qesas va dāfe‘-ol-qosas = hešmat-e šāhī شریف حائری، احمد بن ابوالفتح، ق13 قمری šarīf-e hā’erī, ahmad ebn-e ab-ol-fath ( - 19c) وابسته به: احسن القصص؛ تتوی، احمد بن نصرالله (-996) اهدا به: برای میرزا فرج الله اردلان وزیر کردستان و سنندج تاریخ تألیف: 1249ق؛ گویا احمد شریف می‌خواسته این کتاب را به‌صورتی درآورد که هر فقره و عنوان آن برای یک مجلس‌خوانی (یا منبر) آماده و مناسب باشد. در ذیل حوادث سال 409 پس از نقل سرمای سخت عراق و یخ بستن دجله مانند جیحون، از سرمای سخت و یخ بستن آب‌ها در بندر بوشهر به سال 1226 که خود شاهد آن بوده یاد کرده است و خود را در اینجا «متتبع» خوانده است. دیباچه آن در نسخه‌ها گوناگون است در برخی نسخه‌ها آمده که برگرفته از «تحفة الابرار» آقا علی بن محمد جعفر بهبهانی است و در برخی، به تاریخ الفی تصریح دارد به هر صورت متنی برگرفته از کار دیگران است که برای اهل منبر ساخته شده است. عده‌ای معتقد اند که همان کار احمد بن نصرالله تتوی (-996ق) است که با دستبردگی‌هایی به نام خود کرده است. «احسن القصص» تتوی برگزیده تاریخ الفی است که معرفی آن گذشت. در مقدمه آن در برخی نسخه‌ها آمده است که: «العبد الراجی احمد بن ابی الفتح الشریف الحائری الاصفهانی در حین کتابت تاریخ الفی که جامع جمیع تواریخ و اخبار و وقایع سلاطین ذوی الاقتدار از زمان اتفاق امت در سقیفه الی یکهزار سال ... و در سنه هزار در هند جمع شده، در این اوقات که سنوات یکهزار و دویست و پنجاه و کسری است، این ذره بی‌مقدار مکرر آن نسخه را که قریب یکصد و هشتاد هزار بیت است نوشت. بحدی که تمام مطالب و مضامین آن من البدایة الی النهایة حفظ شده، چون بجهت طول و بست آن، مطالب کلیه بزودی دستگیر نمی‌شد، لهذا معظم امورات و سیر و مضامین و مطالب دلنشین و حادثات زمان سلاطین با عز و تمکین را مختصر نموده بوضعی خوش و روشی دلکش درین وجیزه جمع آوردم، چون آرایش این سفینه و ستایش این بی‌قرینه از احوال هر گونه مجالس بهشت شیم و رویداد عمده حوادث و سوانح عالم و چگونگی گزارش حکام و سیرت سلاطین و وزرای محتشم و ارباب حل و عقد بود. مسمی به احسن القصص و دافع الغصص نمود». دارای یک مقدمه و چند موضوع: 1. مقدمه؛ 2. قصه یوسف (ع) با ذکر آیات مربوطه و اخبار و احادیث و حکایات متفرق و متناسب تحت بیست «عنوان»؛ 3. قصه ابراهیم (ع)؛ 4. قصه لوط پیغمبر (ع)؛ 5. قصه فرعون و موسی (ع) تحت شانزده «عنوان»؛ 6. قصه بلقیس و سلیمان (ع)؛ 7. قصه ارمیا پیغمبر (ع)؛ 8. قصه بخت النصر؛ 9. قصه زکریا پیغمبر (ع)؛ 10. قصه یحیی (ع)؛ 11. قصه ذوالقرنین؛ 12. قصه لقمان حکیم؛ 13. قصه خضر و الیاس (ع)؛ 14. قصه یسع (ع)؛ 15. قصه اصحاب الرقیم؛ 16. قصه اصحاب الکهف؛ 17. قصه عزیز پیغمبر (ع)؛ 18. قصه دانیال پیغمبر (ع)؛ 19. قصه بناء بیت المقدس؛ 20. قصه بئر معطله؛ 21. قصه شهر سبا؛ 22. قصه تبع بن مصدع بن ورع؛ 23. قصه رفع عیسی (ع) به آسمان؛ 24. مطالبی متفرق در ذکر حکما و سلاطین عجم تحت دوازده «عنوان». آغاز: بسمله بیا و بنگر اگر چشم خرده بین داری × که سنگ ریزه بطحا عقیق و مرجان است. العبد الراجی احمد بن ابوالفتح الشریف الحائری الاصفهانی معروض می‌دارد که ... طالب کتابی شدم که منتخب و مجموعه کلیات امور ... باشد ... تا اینکه ... بزیارت کتاب مستطاب «تحفة الابرار» ... مشرف شدم سیما جلد سیم آن کتاب ... مسمی بمجلد عامه و خاصه العبد الراجی احمد بن ابوالفتح الشریف الحائری الاصفهانی معروض می‌دارد که نظر بشوق بسیار بمطالعه سیر و تواریخ ... طالب کتابی شدم که منتخب و مجموعه کلیات امور و عوارض روزگار ... باشد انجام: بخلوت و ریاضت مشغول شد و بواسطه مجاهدت روشنائی بهم رسانید و بدین واسطه مشهور آفاق شد این کتاب بدینجا ختم شد، و الله اعلم بالصواب و الله المعین. [الذریعة 288/1؛ اعیان الشیعه 306/10-308؛ استوری 121/1؛ منزوی 4091/6-4093؛ فهرستواره منزوی 1534/3]