خواب گزاری

● خواب گزاری / خوابگزاری / فارسی xāb-gozārī محمد بن عبدالله mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh کتابی است در تعبیر خواب مرکب از سه کتاب تألیف دانیال و ابن سیرین و کرمانی که هر سه به خوابگزاری شهرت دارند و در کتب این علم نامشان در ردیف اول برده می‌شود. مترجم کتاب دانیال به عربی شخصی بوده است به نام خلیل اصفهانی که در عهد مهدی خلیفه (158ق) می‌زیسته است و کتاب دانیال را از سریانی به عربی برگردانیده است. در آن به روش پیشینیان در بسیاری از جاها از خود یاد کرده و گفته که «محمد بن عبدالله گفت: اندر نامه‌ای یافتم به استاد» (ص 14) و «محمد بن عبدالله گفت: چنانکه خواننده این نامه را از دانستن فال و زجر چاره نیست همچنین باید که «او را علمی بود اندر فراست» (ص 41) و «محمد بن عبدالله گفت که اندر نامه‌ای خواندم» (ص 62). در صدر نامه کلیات است در خواب‌گزاری (ص 1-11)، سپس کتاب دانیال (ص 11-45)، ترجمه خلیل اصفهانی خداوند ترجمه کتاب دانیال از سریانی به تازی (ص 37)، آنگاه کتاب پسر سیرین (ص 47-53) و سخنان ابواسحق کرمانی معاصر مهدی عباسی در دستور فی الرؤیا که «شناخته‌تر شده [بود] اندر همه جهان از آفتاب اندرین علم و هیچ چیز اندرین نامه نگفته [بود] که چند بار نیازموده [بود]» (ص 62) (53-66)، سپس نهاد کتاب بر حروف معجم است از «الله» تا «وداع» (در نسخه) و در اینجا هم از کرمانی و پسر سیرین نقل می‌شود. چاپ: آقای ایرج افشار، 1347ش [مکتبه امیرالمؤمنین 245/1؛ نشریه 2: 1]