احسن الاغراض فی التشخیص و معالجات الامراض

● احسن الاغراض فی التشخیص و معالجات الامراض / طب / عربی aḥsan-ul-aġrāḍ fī-t-tašxīṣ wa mu‘ālijāt-il-amrāḍ شافعی مصری، محمد šāfe‘ī mesrī, mohammad اهدا به: خدیو محمد علی پاشا محمد بک شافعی دکتر در طب داخلی و مدرس و رئیس قصر عینی خدیوی در قاهره که در عهد خدیو محمد علی پاشا (سرسلسله دودمان خدیوی مصر) برای تحصیل طب به پاریس رفته است، در بازگشت به‌امر خدیو مزبور به نگارش این کتاب و ترجمه آن از منابع فرانسوی پرداخته و آن را در دو بخش بزرگ (1. تشخیص امراض؛ 2. معالجه بیماری‌ها) به‌پایان رسانید و چون خدیو فرمان داد تا این ترجمه عربی در مصر به‌چاپ رسد مؤلف خود با همکاری محمد تونسی (نویسنده مقدمه کتاب و ناظر مدرسه) که با زبان فرانسوی و عربی و اصطلاحات پزشکی آشنایی کامل داشته و نیز با همکاری متناوب برخی دیگر از معلمان مدرسه خاصه سید حسین رشیدی، آن را با نسخه اصل فرانسوی مقابله کرده و برای چاپ آماده ساخته است. مقدمه کتاب به‌قلم محمد تونسی است و از آن چنین فهمیده می‌شود که این نام «احسن الاغراض» را او به این کتاب داده است. محمد شافعی بک که در 1263 ریاست مدرسه طب را داشت و تا 1281 زنده بود پایان نامه دکتری خود را درباره دیسانتری (ذوسنطاریا) که از دانشگاه پاریس گرفت در خاتمه بخش نخستین این کتاب آورد. در خاتمه بخش دوم دستور جامع داروهای مفرد و مرکب که خود آنها را آزموده ترتیب داد. آغاز: حمدك يامن تنزه عن الاغراض اقوى سبب للفوز بدار اسلام وشكرك يامبرئى الامراض به يزيد الخير والانعام و ذكرك يا مزيل الاعراض به يحسن البدء والختام فسبحانك من اله التهبت قلوب احبائك لمشاهدة جمالك القدسى انجام: واذا اريد الاستعمال يشرب منه نصف كوبة قبل الاكل يحصل المقصود والله هو الشافى والى هنا وقف القلم عن الجريان فى هذه الميدان. چاپ: بولاق، 1259 [کشف الظنون 33/1]