خلاصة الترتيل فى اداء الحروف للتنزيل

● خلاصة الترتيل فى اداء الحروف للتنزيل = تجوید منظوم / شعر، تجوید / فارسی xolāsat-ot tartīl fī adā’-el horūf le-t-tanzīl = tajvīd-e manzūm ؟ شریف استرآبادی، علی بن علی، ق 10 قمری šarīf-e estarābādī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 16c) تاریخ تألیف: 803ق منظومه‌ای کوتاه در تجوید است در 140 بیت و در بیان ترتیل، و تعریف حروف و شمارش مخارج آن بدین شرح: فی نعت سید المرسلین، در بیان ترتیل و تعریف حروف و اختلاف ائمه قرا در شمار مخارج، در بیان قسمت دندان‌ها، در بیان مخارج حروف ابتدا از حروف حلقیه، در بیان حروف لهویه، در بیان حروف شجریه، در بیان حروف ضرسی، در بیان حروف لثویه، در بیان مخرج نون، در بیان مخرج راء، در بیان مخرج نطعیه، در بیان حروف ذلقیه، در بیان حروف اصلیه، در بیان حروف شفویه ابتدا از حرف فا، در بیان همه حروف شفویه، در بیان مخرج خیشومی، در بیان صفات حروف ابتدا از حروف مجهوره، در بیان حروف مهموسه، در بیان حروف شدیده، در بیان حروف رخوه، در بیان بین الشدیده و الرخوه، در بیان حروف قلقله، در بیان حروف مستطیل، در بیان خاتمه کتاب. سراینده از علمای علم قرائت در نیمه نخست قرن دهم و در اوایل صفویه می‌زیسته است، تألیفات دیگری به جز این منظومه در تجوید دارد، مهمترین آنها التحفة الشاهية به فارسی است. تاریخ ختم تألیف به ضبط آخر منظومه: 803ق، «همه را جوهری فکر متین ×× کرده در سال هشتصد و سه [در بعضی نسخه‌های «نه» خوانده می‌شود] گزین». این منظومه در الذریعه (135: 19) به نام «مثنوی فی التجوید» و در جلد (371: 3) «تجوید القرآن» نام می‌برد ولی خود ناظم خلاصة التنزيل نام نهاده به گفته او: «کرده نامش خلاصة التنزيل ×× فی اداء الحروف للترتيل». آغاز: ای بنام تو افتتاح کلام ×× وز ثنایت زبان رسیده به کام / هست ذات صفات تو ازلی×× صانع لا يزال و لم یزلی انجام: ای که نو باده درخت سخن ×× بابی از بوستان فکرت من / کو غریق بحار غفران باد ×× ناظم این رساله ابن عماد [دائرة المعارف تشیع 105/27؛ فهرست نسخه‌های خطی فارسی موسسه خاورشناسی فرهنگستان علوم روسیه 123؛ مشترک پاکستان ج 1و7؛ الذریعه 227/7؛ الذریعه 135/19 که اشتباهاً به عماد الدین قاری استرآبادی نسبت داده شده؛ نسخه‌های منزوی 79/1 و 98؛ برگل 308/1-309؛ دنا 928/4 (16 نسخه)]