خسرو و شیرین

● خسرو و شیرین / شعر / فارسی xosro va šīrīn نامی اصفهانی، محمد صادق، - 1204 قمری nāmī esfahānī, mohammad sādeq (- 1790) یکمین مثنوی از مثنوی‌های پنج گانه (نامه نامی) شاعر است در حدود سه هزار و هفتصد بیت در بحر متقارب. عنوان‌های این منظومه همانند «خسرو و شیرین» نظامی است و شاعر در سبب نظم کتاب از حاجی آقاسی نام می‌برد. آقای سعید نفیسی در مقدمه تاریخ گیتی گشا تألیف نامی، از نگارستان دارا دو مثنوی درج گهر و یوسف و زلیخا را به نامی نسبت داده‌اند. آقای سعید نفیسی معتقدند که خود وی تمام مثنوی‌های نام برده را «نامه نامی» نام نهاده است. برای نشان دادن سبک و قریحه نامی و معرفی مثنوی خسرو و شیرین وی چند بیت زیرین را از مقدمه این مثنوی را می‌آوریم: مرا در موکب سالار کشور ×× خدیو ظلم سوز عدل گستر / وکیل قائم آل محمد ×× که دور دولتش بادا مخلد / گذر افتاد سوی ملک شیراز ×× چه شیراز آنکه بر جنت کند ناز / مبارک منزلی از چشم بد دور ×× بهشتی جایگاه جلوه حور / هنرور حاج آقاسی که ایام ×× نماید فخر چون او را برد نام / در این کشور بر او جا گرفتم ×× به قرب لطف او مأوی گرفتم / به بحر ژرف طبعم چون نظر کرد ×× دهان از این حکایت پر درر کرد / که بحر عالیت بحریست مواج ×× در او پنهان گهربا در خور تاج / بفرمانش گشادم در ازین گنج ×× شدم از کلک این معنی گهر سنج / اگر چه این بود نظم نخستم ×× ورق از نظم‌های عشق شستم / به عرف شاعران شخصی ازین پیش ×× نهاده گر چه نامی نام بر خویش / به ملک نظم نام آور نبود است ×× عبث بر خویشتن تهمت نمود است / چو من شاهی این کشور گرفتم ×× به عنف این نام را زو بر گرفتم / به من می‌زیبد این نام گرامی ×× که هستم من به ملک نظم نامی. (ابن یوسف شیرازی) آغاز: بنام آنکه در عنوان نامه ×× بود نامش نخستین نقش خامه / گهر بخشنده نطق گهر سنج ×× که گوهر بر فشاند گنج در گنج؛ انجام: نهانش از حسودان ز من دار ×× ز لطفش در پناه خویشتن دار / زبان یاوه گورا زان بکن دور ×× ز چشم عیب جویش دار مستور [نسخه‌های منزوی 2789/4 و 2790؛ الذریعة 120/7 و 160/7 و 169/19 و 1168/9؛ مقدمه مجمل التواریخ چاپ مدرس رضوی، تهران 1345؛ مقدمه تاریخ گیتی گشا چاپ سعید نفیسی؛ مشترک پاکستان، 1172/8؛ مکتبة امیرالمؤمنین 234/1؛ دنا 871/4-872 (29 نسخه)]