خزانة الروايات

● خزانة الروايات / فقه / عربی xazānat-ur riwāyāt هندی، چکن بن احمد hendī, čekan ebn-e ahmad در این کتاب بسیاری از اخبار و فتاوی و معارف حنفیه جمع گردیده است. مؤلف در دیباچه آن گفته است که در جوانی به جمع نمودن مسائل فقهی و روایات و فواید دینی اشتیاق بسیار داشتم و در هر جا به فایده یا فتوایی دست می‌یافتم آن را با ذکر سند یادداشت می‌کردم. این یادداشت‌ها به تدریج جمع گردید و مجموعه‌ای شد ولیکن در آن هیچگونه ترتیبی وجود نداشت. مسائل و موضوعات گوناگون به هم آمیخته بود و مراجعه به آن نفعی نمی‌داد و مطلوب از آن حاصل نمی‌شد. لذا ناچار شدم آن یادداشت‌ها را موضوعی نمایم و هر مطلبی را در باب و فصل مربوط به آن یاد کنم. کتاب خزانة الروايات دارای عناوین «کتاب، باب: و فصل» می‌باشد. ولیکن این عناوین نظم و ترتیب خاصی ندارد. این کتاب از جهاتی اهمیت دارد و بعضی از محاسن آن یاد می‌گردد: 1. منابع اخبار و فقه حنفی از دانشمندان ایرانی و غیره؛ 2. امثال عامیانه فارسی متداول در گذشته؛ 3. اصطلاحات فقهی و حقوقی فارسی قدیم؛ 4. فتواهای عجیب فقهای حنفی ایرانی و غیره؛ 5. ترکیبات و مفردات فارسی؛ 6. نام بسیاری از دانشمندان حنفی ایرانی و غیره؛ 7. چگونگی استدلال به اخبار و احادیث و استنتاج از آنها در گذشته. فهرست اجمالی کتابها و ابواب و فصول: كتاب العلم، كتاب الطهارة، كتاب الصلوة؛ كتاب الزكاة؛ كتاب الصوم؛ كتاب النكاح؛ كتاب الطلاق؛ كتاب العتاق؛ كتاب الحدود؛ كتاب السرقة؛ كتاب السير؛ كتاب اللقيط؛ كتاب الابق؛ كتاب المفقود؛ كتاب الاستحسان و الكراهية؛ باب في فصل القرآن؛ فصل في آداب كتاب القرآن تعظيمه؛ فصل في ادب الكتابه الى الاحباء و الاخوان؛ باب فی تعظيم اسم الله و اسم نبيه و التسبيح؛ فصل في الدعا؛ باب في الاسلام و المسافحه ... باب تسميه العاطس؛ باب في الكلام و سننه؛ فصل فی الغيبة؛ باب في الامر بالمعروف و النهى عن المنكر؛ باب ما يمنع الناس و مالا يمنع؛ باب في الاكل و الشرب؛ فصل في الضيافة و الولوليمة؛ باب اللبس؛ فصل في استعمال الذهب و الفضة؛ باب النظر و المس؛ باب النوم و آدابه؛ باب فی الكسب؛ باب فی شعور الانسان؛ باب في التداوى و العلاج؛ باب قتل الانسان و الحيوان؛ باب في المسائل النشورة؛ باب في القطيب. مؤلف از کتابهای اخبار و احادیث و فقه فارسی و عربی حنفیان که اکنون کمیاب است بسیار یاد کرده و در بسیاری از مواضع عین عبارات کتاب‌ها را نقل نموده و اینک بعضی منابعی را که او یاد کرده است: المدارک، شرعة الاسلام، احياء العلوم، فتاوى السراجيه المضمرات، الكافى، الحميدى، الخوارزمی، حصن الايمان، التاتار خانية، الروضة، الخلاصة، تفسير الدر، كفاية الشعبى، الكشاف، النبيه الفقيه، الملتقط الناصری، التجنيس، الغياثيه، الظهيرية، جواهر الفتاوى، نصاب الاحتساب، البزدوی، بستان الفقيه، دستور السالكين، روضة العلما، القنية، الامتناع، الحسامى، حاشية البزدوی، كشف القناع الرسالة الترصيع، مجموعة الروايات، الفتاوى الصوفية الذخيرة، الهداية، الفصول العمادية، المزيد، الرسالة الكرخية، عين العلم، دستور القضاة الخانية المحيط، منيه المصلى، جوامع الفقه العتابية، شرح الوقاية، النهاية، الشاهان، الصيرفية، التهذيب، كنز العباد، الحمادية، البقالی، المنهاجية، مفيد المستفيد، السغناقی عمدة الاسلام، المستصفى، التحفة المنظومة، التبيين، الاوزجندی، الزاهدی، نوادر الفتاوى، عقد اللثالى، المسافری، ترغيب الصلوة، رساله صدرالدین بن حسام، رساله الكنز، معدن الكنز، البداية مجموعة الواقعات، الجامع الصغير الخانی، العقايد النسفيه، شرح العقايد النسفية، الفرايد، العيون، المنصفى، القرالخوانيه، نصاب الفقة، الينابيع، المتفق، شرح المتفق، العوارف، كشف القناع، تفسير ام المعانی، الشفام، اقلامم الاسلام، فوايد الدراية، شمال الاتقياء، غنية الاصول، رساله في اسباب الغنى و الفقر من مولى احمد بن ابی القاسم دولت آبادی، المصابیح، مختار الفتاوی، تفسير العسر الاسراف. فواید الفواد، التعليقه، دليل المالكين، المتفق، الامتاع، مختصر الاحياده. آغاز: الحمدلله الذی خلق الانسان و علمه البيان و رفع مدارج العالمين ... اما بعد فان اشرف العلوم قدراً و اهمها احتياجاً و اقواها اعتماداً انجام: پس در استعمال از خوشبوی ناپاک چه فایده بود بوجود خوشبویی ها پاک و الله اعلم بالصواب. [دنا 863/4]