خبر معلی بن خنیس (ترجمه)

● خبر معلی بن خنیس (ترجمه) = نوروز سی روز / هیئت / فارسی xabar-e moʻallā ebn-e xonayyes (t.) = nowrūz-e sī rūz ؟ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680) این خبر درباره نام سی روز ماه پارسی است و کارها که در آنها رخ داده و خواص این روزها. متن عربی آن در آسمان و جهان بحار مجلسی (ج14ص206-210 چاپ 1305) از یکی از کتابهای معتبر به روایت از فضل الله بن علی بن عبیدالله بن ... بن علی بن ابی طالب از ابی عبدالله جعفر بن محمد دوریستی از ابی محمد جعفر بن احمد بن علی مونسی قمی از علی بن بلال از احمد بن محمد بن یوسف از حبیب الخیر از محمد بن حسین صائغ از پدرش از معلی بن خنیس آمده است. معلی عراقی و در مدینه می‌زیست و برده امام صادق (ع) بوده است. ابن الغضائری و کشی و نجاشی و علامه او را ضعیف دانسته‌اند. گرچه مامقانی از روی گفتار شیخ طوسی و برخی از روایات کشی می‌خواهد او را ثقه بداند (رجال مامقانی ج3 ص 230). حاجی نوری در سرگذشت سلمان مانند این خبر از خود او آورده است. در بحار نیز (ج14ص199) مانند آن دیده می‌شود. مانا این سخنان از نوشته‌های زردشتیان گرفته شده و از پیشوایان شیعی پنداشتند. این‌گونه تقویم احکام نجومی را یهودان و ترسایان و رومیان و ایرانیان داشته‌اند و برای هر روز ماه عربی نیز چنین چیزهایی گفته‌اند. دانشمند بیرونی در الآثار الباقیه در «القول علی ما فی شهور الفرس من الاعیاد» و پس از آن از روزشماری ایرانی و سغدی و خوارزمی به همین گونه گفتگو نمود و روزشماری یهودان و ترسایان و مسلمانان را نیز آورد (ص 215 و پس از آن). در پایان این ترجمه پارسی که گویا از فیض کاشانی باشد بیت‌هایی است از خواجه طوسی درباره هفت روز نحس ماه پارسیان آن چنان‌که امام جعفر صادق (ع) فرموده‌اند. (دانش پژوه) آغاز: ستایش و سپاس بیقیاس خداوند زمین و آسمان را ... چنین روایت کرده معلی بن خنیس که در روز نوروز نزد ... جعفر صادق ... رفتم. فرمود آیا میدانی امروز چه روز است گفتم ... روزیست که عجمان تعظیم آن روز مینمایند و هدیه بیکدیگر میفرستند. انجام: و هر کس بنده از او بگریزد یا چیزی گم کند بزودی مییابد انشاء الله. تمام شد شرح حدیث. چون محقق طوسی بعضی از مضامین این حدیث را نظم نموده بذکر آن اختتام میپذیرد. نظم. بقول جعفر صادق خلاصه سادات - زماه فارسیان هفت روز مذموم است ... مکن دوازدهم با کسی مناظره - که در خصومت این روز صلح معدوم است. چاپ: دکتر معین همراه گفتاری تحت عنوان روز شماری در ایران باستان در سال 1325ش، توسط انجمن ایران شناسی چاپ کرده است. [فهرستواره منزوی 3103/4]