خاطرات وزیر نظام

● خاطرات وزیر نظام / داستان / فارسی xāterāt-e vazīr nezām وزیر نظام، فضل الله، 1213 – 1289 قمری vazīr nezām, fazl-ol-lāh (1799 - 1872) از میرزا فضل الله خان وزیر نظام پسر میرزا اسدالله خان نوری و برادر بزرگ میرزا آقاخان صدراعظم نوری. وی در این دفتر به شرح حال و بیان ماجراهای زندگی خویش پرداخته است. نام میرزا فضل الله خان به تکرار در ضمن تاریخ صدارت میرزا آقاجان یاد شده و بامداد در شرح حال رجال ایران در ضمن ترجمه اعتصام الملک خانلرخان - که منشی وزیر نظام بود - اطلاعات کوتاهی درباره او به دست می‌دهد. از جمله اطلاعاتی که درباره وزیر نظام در این خاطرات آمده شاعر بودن اوست. وی در آغاز این خاطرات می‌گوید (در پی نذری که برای رهایی از تبعید در کاشان بر عهده داشتم) 14 قصیده درباره معصومین سلام الله علیهم سروده‌ام. در ادامه این خاطرات که درباره روزگار صدارت امیرکبیر و پس از آن سخن می‌رود به پناهنده شدن میرزا آقاخان به سفارت انگلیس و تحت حمایت آنجا قرار گرفتن نیز اشارت رفته است. به یاری بی ثمر مهدعلیا به میرزا آقاخان پس از عزل او و نیز به این نکته که فرمان عزل او را ناصرالدین شاه به وسیله حاجب الدوله میرزا علی خان ارسال داشت اشاره دارد. این خاطرات دارای خطبه‌ای و خاتمه‌ای بدون الف است که هر یک چند صفحه از نسخه را فراگرفته است. مؤلف در اواخر خاطرات به پند و اندرز پادشاه می‌پردازد و لزوم رعایت عدالت و آگاهی از حال مردم را با همان قلم دشوار به او یادآور می‌شود.