خارستان

● خارستان / ادبیات / فارسی xārestān ادیب کرمانی، قاسم بن زین العابدین، 1238-1308 شمسی adīb-e kermānī, qāsem ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1859 - 1929) تاریخ تألیف: 1300ق؛ محل تألیف: کازورن طنزی است ادبی به تقلید از «گلستان» سعدی شیرازی در یک «اصل» و دوازده «فرع»، به لهجه کرمانی و مفید به جهت فهم لغات و اصطلاحات آن سامان. این طنز در هجو محمد علی خان نامی ساخته شده و دزدان و بیعاران و بسیاری از عادات و اخلاق اجتماعی را به باد مسخره گرفته و از آنها نکوهش می‌نماید. فهرست فروع چنین است: 1. فایده کسب و هنر؛ 2. بخت و اتفاق؛ 3. بی‌اعتباری دنیا؛ 4. ضرر غربت؛ 5. علامات غرتی، دارای سه شاخه؛ 6. علامات کله؛ 7. فوائد بیعاری؛ 8. فواید نان خویش خوردن و منت از بد اندیش نبردن؛ 9. ضرر طمع و گول رندان خوردن؛ 10. حسن انفاق و روزی بدون استحقاق؛ 11. مقامات دوستی؛ 12. عشق؛ اصل: در پند و حکمت. آغاز: بسمله و به نستعین- صنعت خلوشی را خف و ذل، که تار شالش در کمال ظرافت است و پود اندرش مزید لطافت. هر مکوئی که فرو می‌رود مفرج تار است و چون بر می‌گردد مدرج پود. پس از هر مکویی پودی لازم و پس از هر پودی دو دفتین واجب ... انجام: حکمت: نان نان گندم، گوشت گوشت بره، دین دین محمد صلی الله علیه و آله. قطعه: اصل را گیر و فرع را بگذار ×× اصل متن است و هامش است چرند / خاک بر سر مکن زمن بشنو ×× ور کنی هان بپای تل بلند چاپ: کرمان به سال 1312 و 1327ش؛ تهران، 1336 ش [نسخه‌های منزوی 3556/5؛ الذریعة 132/7؛ مشار 591؛ دنا 835/4 (6 نسخه)]