شناسنامه کتاب‌شناختی اثر
حیلة البرء (جوامع)
عنوان پیراسته: حیلة البرء
ḥīlat-ul bur’ (jawāmī‘)
4
نسخه ثبت‌شده
از قرن 8 تا 12 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها
↓
پیوند کوتاه:
/w/25332
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25332
پدیدآور / مؤلف:
جالینوس
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 13، ص 558
تا 559
زبان و قالب:
عربی
(compilation)
رده‌های موضوعی:
طب
عناوین دیگر و هم‌تراز:
جوامع حیلة البرء
(jawāmī‘-u ḥīlat-il bur’)
اثر مرتبط / وابسته به:
حیلة البرء؛ جالینوس (129-199)
معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب در چهارده «مقاله» است و به نوشته عیون الانباء «جالینوس نخست شش مقاله اول را برای مردی به نام ایارن نوشته و چون او بمرد، جالینوس نیز دنبال کتاب را ناتمام گذارد تا اینکه به خواهش (متعلم) دیگری به نام او جانیانوس هشت مقاله دیگر را نوشت». شاید به همین دلیل است که جالینوس آغاز مقاله هفتم فهرست چهارده مقاله و اغراض و اغراض هر مقاله را یاد کرده است. در آغاز مقاله نخست، جالینوس از روش بقراط و ارسطو و از کتاب‌ها و مؤلفات آنان و نیز از پیروان فلسفه ارسطو ــ مشائیان و رواقیان ــ یاد کرده و نیز روش خود را در این کتاب به تفصیل روشن ساخته و در اواخر مقاله 6 باز جالینوس به سخن درباره بقراط پرداخته و از کتاب‌ها و آراء او یاد می‌کند. عنوان این بخش چنین است: «وصف ما ذکره جالینوس مماقاله بقراط و ما ترکه من اقاویله» وی می‌گوید: بقراط نخستین کسی است که دریافت بدن انسان از اسطقسات ترکیب شده و ارسطو نخستین کسی است که اسطقسات همه اجسام منحصر در چهار عنصر دانست. مقالات این کتاب (به نوشته ابن ندیم) همه ترجمه حنین است و در پایان نسخه مجلس آمده که هفت مقاله آخر ترجمه ابوالفرج عبدالله بن طیب است. فهرست مقالات کتاب حیلة البرء که جالینوس در آغاز مقاله 7 آورده: کتاب حیلة البرء ینقسم الى اربع عشره مقاله الاولى منها يتكلم فى اشياء تجرى مجرى التوطئه للصناعة الطبيه و فى الثانيه عدد الامراض و فى الثالثه فى مداواة القروح البسيطه و فى الرابعه مداواة القروح المركبه و فى الخامسه مداواة القروح التى معها اعراض و فى الساسه مداوه الخلوع و الاعصاب و الثقب و فى السابعه ينظر فى الامراض المتشابهة الاجزاء و فى الثامنه يتكلم فى علاج حمى يوم و فى التاسعه فى علاج الحمى الدمويه و فى العاشره ... حمى الدق و فى الحادية عشر علاج الحميات التى من عفونة الاخلاط و فى الحاديه عشر علاج الحميات التى من عفونة الاخلاط و فى الثانيه عشر الحميات التى معها اعراض و الثانيه عشر و الرابعه عشر فى علاج الامراض الاليه. (عبدالحسین حائری)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 830/4
معجم المؤلفین 87-4
عیون الانباء 1-93
طبعات الاطباء 41، 68
تاریخ نگارش‌های عربی 142/3-144
فهرس المخطوطات الطبیة المصورة 14-15
متن فنخا
● حیلة البرء (جوامع) = جوامع حیلة البرء / طب / عربی
ḥīlat-ul bur’ (jawāmī‘) = jawāmī‘-u ḥīlat-il bur’
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
وابسته به: حیلة البرء؛ جالینوس (129-199)
کتاب در چهارده «مقاله» است و به نوشته عیون الانباء «جالینوس نخست شش مقاله اول را برای مردی به نام ایارن نوشته و چون او بمرد، جالینوس نیز دنبال کتاب را ناتمام گذارد تا اینکه به خواهش (متعلم) دیگری به نام او جانیانوس هشت مقاله دیگر را نوشت». شاید به همین دلیل است که جالینوس آغاز مقاله هفتم فهرست چهارده مقاله و اغراض و اغراض هر مقاله را یاد کرده است. در آغاز مقاله نخست، جالینوس از روش بقراط و ارسطو و از کتاب‌ها و مؤلفات آنان و نیز از پیروان فلسفه ارسطو ــ مشائیان و رواقیان ــ یاد کرده و نیز روش خود را در این کتاب به تفصیل روشن ساخته و در اواخر مقاله 6 باز جالینوس به سخن درباره بقراط پرداخته و از کتاب‌ها و آراء او یاد می‌کند. عنوان این بخش چنین است: «وصف ما ذکره جالینوس مماقاله بقراط و ما ترکه من اقاویله» وی می‌گوید: بقراط نخستین کسی است که دریافت بدن انسان از اسطقسات ترکیب شده و ارسطو نخستین کسی است که اسطقسات همه اجسام منحصر در چهار عنصر دانست. مقالات این کتاب (به نوشته ابن ندیم) همه ترجمه حنین است و در پایان نسخه مجلس آمده که هفت مقاله آخر ترجمه ابوالفرج عبدالله بن طیب است. فهرست مقالات کتاب حیلة البرء که جالینوس در آغاز مقاله 7 آورده: کتاب حیلة البرء ینقسم الى اربع عشره مقاله الاولى منها يتكلم فى اشياء تجرى مجرى التوطئه للصناعة الطبيه و فى الثانيه عدد الامراض و فى الثالثه فى مداواة القروح البسيطه و فى الرابعه مداواة القروح المركبه و فى الخامسه مداواة القروح التى معها اعراض و فى الساسه مداوه الخلوع و الاعصاب و الثقب و فى السابعه ينظر فى الامراض المتشابهة الاجزاء و فى الثامنه يتكلم فى علاج حمى يوم و فى التاسعه فى علاج الحمى الدمويه و فى العاشره ... حمى الدق و فى الحادية عشر علاج الحميات التى من عفونة الاخلاط و فى الحاديه عشر علاج الحميات التى من عفونة الاخلاط و فى الثانيه عشر الحميات التى معها اعراض و الثانيه عشر و الرابعه عشر فى علاج الامراض الاليه. (عبدالحسین حائری)
[دنا 830/4؛ معجم المؤلفین 87-4؛ عیون الانباء 1-93؛ طبعات الاطباء 41، 68؛ تاریخ نگارش‌های عربی 142/3-144؛ فهرس المخطوطات الطبیة المصورة 14-15]
نسخه‌های خطی این اثر
4 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرعشی
قم
|
1261/2 | حسن بن علی طبیب طبری | 735ق | تعلیق | 6 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
1610/2 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
6037/13 | بی‌کاتب | قرن 10 | نستعلیق | 126 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
5217/12 | بی‌کاتب | ذیحجه 1101ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |