الحیل

● الحیل / فقه / عربی al-ḥīyal شیبانی، احمد بن عمر، 181 - 261 قمری Šeybānī, aḥmad ebn-e ‘omar (798 - 876) «علم الحيل الشرعية» بابی از ابواب فقه و فنی از فنون آن است و در این باب کتاب‌هایی به تألیف رسیده که به گفته کشف الظنون، مشهورترین آن همین کتاب حاضر است. مؤلف در این کتاب با استناد به اقوال صحابه و تابعین، حیله‌ها و راه‌هایی را بیان نموده که با به کارگیری آن در مسائل فقهی می‌توان از محدودیت‌های برخی احکام به طریق شرعی رهایی جست. بیشتر مسائل این کتاب با استناد به اقوال سعید بن مسیب و در مسائل عقود و معاملات و معارضات با عنوان «قلت، قال» می‌باشد. چاپ: مصر، 129ص، 1314و1316ق. [دنا 829/4؛ کشف الظنون 695/1؛ اعلام زرکلی 178/1؛ معجم المطبوعات العربية 824/1]