حياة الحيوان (ترجمه)

● حياة الحيوان (ترجمه) = خواص الحيوان / حیوان‌شناسی / فارسی ḥayāt-ul ḥayawān (t.) = xawāṣṣ-ul ḥayawān تبریزی، محمد تقی بن محمد، ق 11 قمری tabrīzī, mohammad taqī ebn-e mohammad ( - 17c) وابسته به: حياة الحيوان الکبری؛ دمیری، محمد بن موسی (742-808) به دستور: میرزا محمد ابراهیم بن صدرالدین محمد شیرازی مؤلف کتاب «حياة الحيوان» را برای شاه عباس مختصر و سپس ترجمه کرده است. بعضی اسامی حیوانات را به ترتیب عربی و فارسی و ترکی آورده و خواص و منافع و مضار و تعبیر هر یک را در خواب بیان کرده است. ترجمه در 28 «باب» به ترتیب تهجی و هر باب سه فصل (مفتوح الاول، مکسور الاول، مضموم الاول) است. نام کتاب و مؤلف و مترجم و شاه و دستوردهنده و فهرست در دیباچه هست. آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بی عد خداوندی را سزد ... و بعد بر ضمایر ارباب بینش ... مستور نماند ... باب اول ... فصل اول درالف مفتوحه، اسد: به فارسی شیر و به ترکی اصلان نامند و موضع او اکثر بیشه ها بود ... انجام: در فصل دوم یاء مضموم، یویو، و یا مرغی است که کنیت وی «ابودیاح» است ... در بینی صاحب صداع صعوط کنند نفع عظیم بخشد. الحمدلله چاپ: مشار فارسی، ج2، ص1929؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1275ق.، وزیری؛ یکبار چاپ سنگی شده: [تبریز]، 1245 = 1283ق. [نسخه‌های منزوی 420/1؛ الذريعة 272/7؛ کشف الظنون 696/1؛ معجم المطبوعات 887/1؛ دانشمندان آذربایجان ص 330؛ فهرستواره منزوی 3845/5؛ دنا 810/4-811 (41 نسخه)]