حوض النهر

● حوض النهر / کلام و اعتقادات / عربی ḥawḍ-un nahr حسنی عامی، حیدر علی، قرن 13 قمری hasanī ‘āmī, heydar ‘alī (-19c) وابسته به: روض الزهر فی مناقب آل سید البشر؛ نودهی، محمد معروف بن مصطفی (1166-1254ق) شرحی است بر منظومه‌ای به نام «روض الزهر» و مانند خود منظومه دارای یک «مقدمه» و چهار «فصل» و یک «خاتمه» است، در کلیات فضائل ائمه اثنا عشر و لزوم احترام و محبت فرزندان ایشان. مؤلف شرح سید حیدر علی حسنی عامی است که با ناظم (سید محمد برزنجی شافعی) معاصر بوده و چنانکه از دیباچه برمی‌آید سید حیدر علی خود در پی آن بوده است که درباره موضوع کتاب تألیفی کند، روزی این منظومه را از طرف ناظم به ضمیمه نامه متضمن درخواست شرح آن دریافت کرده است، سید حیدرعلی نیز منظور دیرین خود را با شرح آن منظومه عملی می‌کند و به هر حال بر ترجمه وی دست نیافتیم و اما ناظم را هر چند مرحوم اردوبادی در یادداشت خویش همان سید برزنجی مؤلف کتاب مولد النبی (ص) دانسته و از وی تمجید کرده است ولی نام صاحب کتاب مولد النبی جعفر بن حسن برزنجی (- 1177) است در صورتی که نام ناظم در این نسخه سید محمد حسنی ضبط شده و این نام فقط با سید محمد بن عبدالرسول شافعی حسنی تطبیق می‌کند که به‌برزنجی معروف و در مدینه ریاست علمی داشته و در 1103ق درگذشته است. ولی این منظومه را در شمار آثار وی نیاورده‌اند و نیز با سایر مؤلفات وی که از آن جمله کتاب نواقض الروافض است تناسبی ندارد. (عبدالحسین حائری)