نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حمله حیدری

hamle-ye heydarī
27 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/25103
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #25103
پدیدآور / مؤلف: راجی کرمانی، بمانعلی
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 13، ص 458 تا 460
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: تاریخ معصومین
اهدا / به درخواست: ظهیر الدوله ابراهیم قاجار پسر عموی فتحعلیشاه و حاکم کرمان
اثر مرتبط / وابسته به: حمله حیدری؛ باذل، محمد رفیع بن محمود (-1123)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مثنوی حماسی و بر وزن شاهنامه فردوسی سروده شده در حدود سی هزار بیت از زندگی مولا امیرالمؤمنین علی (ع) در دوران حضرت پیامبر (ص) و پس از ایشان و شرح جنگ‌ها و دلاوری‌های حضرت. ناظم را زردشتی و مانوی دانسته‌اند که پس از گرویدن به اسلام به سرودن این منظومه پرداخته است و پس از مرگش به کوشش مظهر کرمانی گرد آمده است. در عنوان اشعار او نوشته: «راجی کرمانی، نامش بمانی، از زردشتیان ایران، مشرف باسلام شد بمانعلی نامش دادند. غزوات و واقعات حضرت رسول عربی و وصی حق را منظوم ... (؟)». وی از راجی شیرازی متفاوت است. راجی‌ها خاندانی هستند در کرمان (از جمله سیرجان) که اجدادشان در یزد بوده‌اند. احتمال دارد وی نیز از همین خاندان بوده باشد.
آغاز اثر
« به نام خداوند دادارفر ×× که از خاک آدم پدیدار کرد / ز صلصال ناچیز آدم کند ×× ببزم قبولش مکرم کند/ یکی گوهر تابناک آورد ×× که از نور او آب و خاک آورد ... »
انجام اثر
« مراورا هر گونه از کجرویست ×× در این پرده هر گونه جادو گریست / به یزدانیان بد نهادی کند ×× بیزدان ز کین دیوزادی کند / بداور همه مهر و کین آورد ×× فسون با جهان آفرین آورد / ندانم از این گردش روزگار ×× ز کردار دوران ناپایدار »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار فارسی، ج 2، ص1822؛ بمبئی، سنگی، 1266ق، رحلی، 592ص؛ 1279ق، رحلی، 576ص (250ص+صص51-224+152ص)؛ دارالسلطنه طهران، سنگی، 1270، رحلی، 414ص
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 91/7 و 345/9 نسخه‌های منزوی 2777/4 و 4455 مشار فارسی 1223/1 فهرستواره منزوی، 1627/3، 829/10 مشترک پاکستان 1005/8 و 289/10 دنا 797/4-798 (25 نسخه)

متن فنخا

● حمله حیدری / تاریخ معصومین / فارسی hamle-ye heydarī راجی کرمانی، بمانعلی، - 1241 قمری rājī kermānī, bemān‘alī ( - 1826) وابسته به: حمله حیدری؛ باذل، محمد رفیع بن محمود (-1123) اهدا به: ظهیر الدوله ابراهیم قاجار پسر عموی فتحعلیشاه و حاکم کرمان مثنوی حماسی و بر وزن شاهنامه فردوسی سروده شده در حدود سی هزار بیت از زندگی مولا امیرالمؤمنین علی (ع) در دوران حضرت پیامبر (ص) و پس از ایشان و شرح جنگ‌ها و دلاوری‌های حضرت. ناظم را زردشتی و مانوی دانسته‌اند که پس از گرویدن به اسلام به سرودن این منظومه پرداخته است و پس از مرگش به کوشش مظهر کرمانی گرد آمده است. در عنوان اشعار او نوشته: «راجی کرمانی، نامش بمانی، از زردشتیان ایران، مشرف باسلام شد بمانعلی نامش دادند. غزوات و واقعات حضرت رسول عربی و وصی حق را منظوم ... (؟)». وی از راجی شیرازی متفاوت است. راجی‌ها خاندانی هستند در کرمان (از جمله سیرجان) که اجدادشان در یزد بوده‌اند. احتمال دارد وی نیز از همین خاندان بوده باشد. آغاز: به نام خداوند دادارفر ×× که از خاک آدم پدیدار کرد / ز صلصال ناچیز آدم کند ×× ببزم قبولش مکرم کند/ یکی گوهر تابناک آورد ×× که از نور او آب و خاک آورد ... انجام: مراورا هر گونه از کجرویست ×× در این پرده هر گونه جادو گریست / به یزدانیان بد نهادی کند ×× بیزدان ز کین دیوزادی کند / بداور همه مهر و کین آورد ×× فسون با جهان آفرین آورد / ندانم از این گردش روزگار ×× ز کردار دوران ناپایدار چاپ: مشار فارسی، ج 2، ص1822؛ بمبئی، سنگی، 1266ق، رحلی، 592ص؛ 1279ق، رحلی، 576ص (250ص+صص51-224+152ص)؛ دارالسلطنه طهران، سنگی، 1270، رحلی، 414ص [الذریعة 91/7 و 345/9؛ نسخه‌های منزوی 2777/4 و 4455؛ مشار فارسی 1223/1؛ فهرستواره منزوی، 1627/3، 829/10؛ مشترک پاکستان 1005/8 و 289/10؛ دنا 797/4-798 (25 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

27 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
2050 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 350 شناسنامه ←
2
وزیری
یزد
126 بی‌کاتب اواخر شعبان 1154ق نستعلیق - شناسنامه ←
3
وزیری
یزد
78 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 302 شناسنامه ←
4
وزیری
یزد
1541 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 250 شناسنامه ←
5
وزیری
یزد
1517 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 120 شناسنامه ←
6
کاظمینی
یزد
242 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 239 شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
15028 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
9031 لاله قرن 13 نستعلیق، شکسته 297 شناسنامه ←
9
روضاتی
اصفهان
164 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
10
وزیری
یزد
79 بی‌کاتب 1209ق نسخ 249 شناسنامه ←
11
مفتاح
تهران
594 بی‌کاتب جمعه 11 ربیع الثانی 1229ق نستعلیق - شناسنامه ←
12
مسجد اعظم
قم
3568 مهدی بن محمد علی امام جمعه 1243ق نستعلیق 356 شناسنامه ←
13
مدرسه غرب
همدان
4530 بی‌کاتب محرم 1259ق نستعلیق - شناسنامه ←
14
وزیری
یزد
1534 بی‌کاتب 8 صفر 1261ق، خطوط مختلف مختلف، بی‌کا - شناسنامه ←
15
دانشگاه
اصفهان
700 محمد نبی بن علی محمد رضا بنجانی 1261ق، جهت محمد علی سنجانی نستعلیق 294 شناسنامه ←
16
نوربخش
تهران
340 محمد تقی بن محمد کاظم همدانی 13 ذیحجه 1265ق، جهت آقا ملک محمد بن حاجی علی نسخ 564 شناسنامه ←
17
ملی
تهران
15216 بی‌کاتب 1266ق نستعلیق 47 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
6153 محمد تقی همدانی پسر علی حسینی سه‌شنبه 3 ذیحجه 1274ق، برای آقا ملک محمد پسر حاجی علی نسخ 309 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
8173/211 صحبت الله خان ملقب به دبیر همایون آغاز قرن 14 شکسته نستعلیق 2 شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
15133 میرزا سید علی بن میرزا علی اکبر دشتکی شیرازی 9 ذیحجه 1303ق نستعلیق - شناسنامه ←
21
مسجد اعظم
قم
1252/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 32 شناسنامه ←
22
وزیری
یزد
4280 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
23
نوربخش
تهران
357 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 422 شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
26011 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
25
رضوی
مشهد
25344 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
26
حوزه علمیه
آشتیان
42 بخش دوم ابن علی نقی مرتضی رضوی بی‌تاریخ تحریری 311 شناسنامه ←
27
سلطنتی
تهران
2265 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 701 شناسنامه ←