نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حل معاقد القواعد

ḥall-u ma‘āqid-il qawā‘id
9 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/24999
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24999
تاریخ و سده تألیف: 967 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 13، ص 393 تا 394
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حل المعاقد فی القواعد اللآلی (ḥall-ul ma‘āqid fī-l qawā‘id-il la‘ālī)
اهدا / به درخواست: سلطان سلیمان خان پسر سلیم خان پسر سلطان بایزید خان
محل تألیف: زیله
اثر مرتبط / وابسته به: الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

کتاب «الاعراب عن قواعد الاعراب» که به «قواعد الاعراب» شهرت دارد، تألیف ابن هشام نحوی (708-761ق) ابو محمد عبدالله بن یوسف است که آن را در چهار «باب» نگاشت: 1. باب جمل، در معرفت جمله و احکام آن، تعریف جمله، ارکان آن و انواع اسمیه و فعلیه و ...؛ 2. جارو مجرور در بیان متعلق‌های حروف جاره و احکام آن؛ 3. الفاظ مخصوصه در بیان کلماتی که در اعراب بیش از یک وجه دارند ، قط ، اجل، بلی، اذ، اذا، نعم و ... که گاه دو یا سه وجه و یا بیشتر دارند؛ 4. باب ایجاز و اختصار که عبارت است از آوردن حداقل کلمات برای بیان معنی در یک عبارت. بر «قواعد الاعراب» ابن هشام، شرح‌های بسیاری نگاشته‌اند که چلبی در کشف الظنون (جلد 1ص124) آنها را آورده است و از جمله این شرح‌ها «حل معاقد القواعد» تألیف زیلی، ابوالثنا احمد بن محمد است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی رفع اسماء العلماء بفعل الخشية فی قوله انما یخشى الله من عباده العلماء ... و بعد فیقول العبد ... ابوالثناء احمد بن محمد ... ان المختصر الموسوم بالقواعد ... »
انجام اثر
« و لقد احسن المص رحمة الله علیه فی ربط الخاتم بالفاتحة اذ علق بالفاتحة الاقتضاء جادة الصواب و فی الخاتمة الكفاية بالتأمل. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 776/4 (4 نسخه با نام مؤلف ابوالثناء، احمد بن محمد) و 972/6 با عنوان شرح قواعد الاعراب و نام مؤلف سیواسی زیلی، احمد بن محمد که هر دو رساله یکی است و مؤلف نیز یکی می‌باشد

متن فنخا

● حل معاقد القواعد = حل المعاقد فی القواعد اللآلی / نحو / عربی ḥall-u ma‘āqid-il qawā‘id = ḥall-ul ma‘āqid fī-l qawā‘id-il la‘ālī سیواسی زیلی ، احمد بن محمد، - 1009 ؟ قمری sīvāsī zeylī, ahmad ebn-e mohammad ( - 1601) وابسته به: الاعراب فی قواعد الاعراب = قواعد الاعراب؛ ابن هشام، عبدالله بن یوسف (708-761) اهداء به: سلطان سلیمان خان پسر سلیم خان پسر سلطان بایزید خان تاریخ تألیف: 967ق؛ محل تألیف: زیله کتاب «الاعراب عن قواعد الاعراب» که به «قواعد الاعراب» شهرت دارد، تألیف ابن هشام نحوی (708-761ق) ابو محمد عبدالله بن یوسف است که آن را در چهار «باب» نگاشت: 1. باب جمل، در معرفت جمله و احکام آن، تعریف جمله، ارکان آن و انواع اسمیه و فعلیه و ...؛ 2. جارو مجرور در بیان متعلق‌های حروف جاره و احکام آن؛ 3. الفاظ مخصوصه در بیان کلماتی که در اعراب بیش از یک وجه دارند ، قط ، اجل، بلی، اذ، اذا، نعم و ... که گاه دو یا سه وجه و یا بیشتر دارند؛ 4. باب ایجاز و اختصار که عبارت است از آوردن حداقل کلمات برای بیان معنی در یک عبارت. بر «قواعد الاعراب» ابن هشام، شرح‌های بسیاری نگاشته‌اند که چلبی در کشف الظنون (جلد 1ص124) آنها را آورده است و از جمله این شرح‌ها «حل معاقد القواعد» تألیف زیلی، ابوالثنا احمد بن محمد است. آغاز: بسمله الحمدلله الذی رفع اسماء العلماء بفعل الخشية فی قوله انما یخشى الله من عباده العلماء ... و بعد فیقول العبد ... ابوالثناء احمد بن محمد ... ان المختصر الموسوم بالقواعد ... انجام: و لقد احسن المص رحمة الله علیه فی ربط الخاتم بالفاتحة اذ علق بالفاتحة الاقتضاء جادة الصواب و فی الخاتمة الكفاية بالتأمل. [دنا 776/4 (4 نسخه با نام مؤلف ابوالثناء، احمد بن محمد) و 972/6 با عنوان شرح قواعد الاعراب و نام مؤلف سیواسی زیلی، احمد بن محمد که هر دو رساله یکی است و مؤلف نیز یکی می‌باشد]

نسخه‌های خطی این اثر

9 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی ایران
تهران
2073/1 حسین بن شریف الدین 967ق نستعلیق 104 شناسنامه ←
2
مجلس شورا
تهران
9711 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 58 شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
3931 احمد بن عثمان 1118ق نسخ 71 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
2845/1-ف احد پسر ملانور محمد پنج‌شنبه 12 جمادی الاول 1133ق نسخ - شناسنامه ←
5
مجلس
تهران
18020 ض بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
6
لغت نامه دهخدا
تهران
231/13 شروانی مغانی جمعه 1 جمادی الثانی 1232ق نستعلیق - شناسنامه ←
7
ملی
تهران
252/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 76 شناسنامه ←
8
مجلس شورا
تهران
870/2-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تا نستعلیق 55 شناسنامه ←
9
گلپایگانی
قم
8014/5-54/104 بی‌کاتب بی‌تا - 40 شناسنامه ←