حلقه کریمیه

● حلقه کریمیه = اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی halqe-ye krīmīye = ostorlāb کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871) تاریخ تألیف: ذیقعده 1258 تألیف و غره محرم 1259 تنظیم شده مشتمل بریک «مقدمه» و 22 «باب» کوتاه است با چند جدول، درباره آلتی بحث می‌کند که ساخته خود مؤلف است و می‌توان به وسیله آن اعمال اسطرلاب را با روشی بسیار آسان‌تر از آلت اسطرلاب معروف استخراج نمود. در مقدمه رساله گوید: «... بعد از مدتی به خاطرم رسید که اگر می‌شد که آلتی ساخته می‌شد که اعمال اسطرلاب از آن برمی‌آمد و مؤونتش کمتر می‌بود بر طالبین ... نیکو بود و در اغلب اعمال شرعیه که مرتبط به علم نجوم است به کار می‌آمد همچون تعیین قبله و ساعات گذشته و مانده از روز و شب و بین الطلوعین و غروبین و تعیین زوال روز و شب و مساحان را به کار می‌آمد ... تا در این اوان که از ایام شهر ذیقعده است از سنه هزار و دویست و پنجاه و هشت هجری دو سه روزی فرصت اتفاق افتاد و خیال متعلق به این امر گردید و بتوفیق الله و تسدیده حلقه‌ای ترتیب دادم صغیر الحجم خفیف الوزن سهل المؤونة قلیل الخطوط کثیر السهولة چنانکه شکل آن را خواهی دید. و جمیع اعمال اسطرلاب را در آن حلقه قرار دادم مع زیاده و مع ذلک اعمال آن بسیار بسیار اسهل از اعمال اسطرلاب است ... و خطوط و دوایر آن هم عشر یک صفحه از صفحات اسطرلاب نیست ... و می‌توان آن را از مقوا و چوب و معادن ساخت و قیمت آن هم به قدر یک صفحه از اسطرلاب بیش نیست و غالب صناع می‌توانند آن را خط کشید ... و گویا کسی مرا بران سبقت نگرفته باشد ...» آغاز: بسمله، حمدله، و بعد چنین گوید بنده اثیم کریم بن ابراهیم که در اوایل سن بتشویق بعضی از اخوان چند گاهی بتحصیل علم ریاضی کردم انجام: و هم چنین است تعدیل دقایق اجزای محیط و تعدیل دقایق میل تمام شد بر دست مصنفش حقیر اثیم کریم بن ابراهیم [فهرست کتب شیخ احسائی و سایر مشایخ 233/2؛ فهرستواره منزوی 2913/4] و 2804/4 با عنوان «اسطرلاب»؛ دنا 761/4 (11 نسخه)]