اجوبة المسائل النصیریة

● اجوبة المسائل النصیریة = الاجوبة عن الاسئلة النصیریة عن شمس الدین الخسرو شاهی = جوابات ثلاث مسائل / فلسفه / عربی ajwibat-ul masā'il-in nasīrīyya = al-ajwibatu ‘an as'ilat-in nasīrīyya ‘an šams-id-dīn al-xusruwšāhī =jawābāt-u talāt-i masā'il صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) خواجه نصیر طوسی (597-672ق) از شمس الدین خسرو شاهی (580-652ق) فیلسوف و فقیه معاصر خویش سه سؤال کرد که خسرو شاهی بدانها پاسخ نداد. صدر المتالهین بعدها آن سؤال‌ها را پاسخ گفت. او عین نامه خواجه را پیش از سؤال‌ها آورد سپس به نقل سؤال‌ها پرداخت و پس از هر سؤال پاسخ و حل آن را نگاشت. سؤالات خسروشاهی از این قرارند: 1. لما امتنع وجود حرکة من غیر ان یکون علی حد معین؛ 2. ما قال القائلین بان ما لا حامل له امکان وجوده و عدمه فانه لایمکن؛ 3. ان کان سبب صدور الکثیر عن العلة الواحدة کثرة فی ذات المعلول ... . سید احمد بن زین العابدین عاملی نیز به این سؤال‌ها پاسخ گفته است که نسخه‌ای از آن در دانشگاه تهران موجود است. آغاز: (آغاز رساله صدرالمتالهین:) بسمله. الحمد لمنور النفوس بانوار العلم و الایمان و الهادی الخلائق بارسال الرسل و انزال القرآن و صلی الله علی سید الانس و الجان و آله و اولاده المطهرین عن اوجاس الجاهلیة و الطغیان ... و بعد فان الحکیم الفاضل و الاستاد الواصل الکامل فی تتبع الکمالات البشریة و الفائق فی استخراج العلوم الالهیة و الطبیعیة و استنباط الاصول العلمیة ... نصیرالدین محمد الطوسی نورالله عقله الشریف بالفیض القدوسی قد بعث رسالة الی بعض معاصریه و هو الفاضل النحریر و العالم البصیر شمس الدین خسرو شاهی و سأل منه ثلث مسائل و طلب عنه الکشف عن وجوه اعضالها و الحل لعقد اشکالها ... و نحن مؤید بعون الله و تاییده ان ... تلک المضایق المعضلة الدقیقة و نأتی بجواب شاف کاف (آغاز نامه خواجه به خسروشاهی:) لما کانت الکتابة وسیلة الی تراسل من دانت افئدتهم و تفاصلت امکنتهم و السؤال ذریعة الی استفاده الخیر ... رای الخادم الداعی محمد الطوسی التوسل بها الی الجناب العالی الفاضل المحقق المدقق شمس الملة و الدین ... و الاسؤلة هذه ... (آغاز جواب:) اقول و من الله العصمة و التوفیق و بیده زمام الافهام من التحقیق اما الجواب عن المسألة الاولى انجام: (انجام سؤال خواجه:) ان نقدر الخادم الداعی علی هذا التجاسیر فیستخدمه فیما یستأهله فانه ممتثل لما یامره. و الله تعالی ... انه علی کل شیئ قدیر و بالاجابة جدیر. (انجام جواب:) ... لکونه محصلا للماهیة بل نفس ما به حصولها و صدور ... الاول الذی هو صورة مادیة ... و تخرجها من القوة الی الفعل من جهة الماهیة التی امر مادی اولا تحصل لها عقلا ... کالهیولی التی لا تحصل لها فی الخارج الا بالصوره الا ان بین القبیلتین فرق من وجوه ثبت فی موضعها چاپ: به اهتمام عبدالله نورانی، متن نامه خواجه در اجوبة المسائل النصیریه، 1383ش، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ ایران، سنگی، ذیقعده 1314، وزیری، 20ص (صص372-391) در هامش [الذریعه 93/2؛ احوال و آثار طوسی از مدرس رضوی 509-510؛ دنا 299/1 (9 نسخه)]