حقائق الطب

● حقائق الطب / طب / عربی haqā’iq-uṭ ṭibb کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871) تاریخ تألیف: 10 رجب 1264ق کلیاتی است در علم طب با استفاده از روایات ائمه معصومین علیهم السلام و آن‌چنان که مؤلف در ابتدا می‌گوید مطالب کتاب کلمات شریفه‌ای در حکمت الهی نبوی علوی است که به کلیات طب نظری تعلق دارد. مؤلف پس از آنکه در مورد انسان وسیط رساله مرآت الحکمة را نوشته تصمیم گرفته در مورد انسان صغیر نیز رساله‌ای بنویسد تا به‌گفته خود تطابق بین دو انسان صغیر و وسیط با انسان کبیر و اسرار آیاتی همچون «و ما خلقکم و لا بعثکم الا کنفس واحدة» ظاهر شود. دقائق العلاج او همچون مجلد دوم این کتاب در طب عملی و داروسازی است. مؤلف پس از استشاره با قرآن کریم کتاب را در یک «مقدمه» و ده «باب» و یک «خاتمه» ساخته: المقدمة: فی أمور یجب تقدیمها قبل الشروع فی الأبواب؛ باب 1. حقیقة الجسم و تقسیم مراتبه؛ 2. احوال اسطقسات المرکبات فی هذا العالم؛ 3. المزاج؛ 4. جملة القول فی الأخلاط؛ 5. جملة القول فی الاعضاء؛ 6. جملة القول فی القوی و الافعال و الارواح؛ 7. معنی الصحة و المرض و أسبابهما؛ 8. معرفة الدلائل علی جهة العموم؛ 9. حقیقة الامراض؛ 10. کلیات حفظ الصحة؛ الخاتمة: فی بعض الاخبار الکلیة فی باب الطب. آغاز: الحمد لله الذی خلق الانسان و علمه البیان و الصلوة علی اعدل الکون و الامکان محمد المبعوث علی الانس و الجان و آله ... فیقول العبد الاثیم کریم ... ان هذه کلمات شريفة و مطالب منيفة. انجام: فاذا اصابه الزکام قمعه. فهذه جمله ما اردنا ایراده فی هذا الکتاب و اما وجوه المعالجات الجزئیه و صفات العقاقیر فقد بالغ فیه الاطبا و لا حاجة بنا الی ذکرها. [الذریعة 34/7؛ فهرست مشایخ 228/2؛ دنا 678/4 (14 نسخه)؛ الطب الصیدلیة ص 93]