شناسنامه کتابشناختی اثر
حقایق اسرار الطب
ḥaqāyiq-u asrār-iṭ ṭibb
26
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/24255
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24255
پدیدآور / مؤلف:
سنجری، مسعود بن محمد
تاریخ و سده تألیف:
988 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 13، ص 134
تا 135
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
طب
عناوین دیگر و همتراز:
الحدود
(al-ḥudūd)
اهدا / به درخواست:
صدرالدین ابوالمفاخر قاسم بن عراق بن جعفر
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
این کتاب در سه «فن» است: فن 1. ماهیات الاشياء التي يتعلق بكليات الطب و رسومها التقريبيه، در سه «قسم»: 1) در 13 فصل، 2) در نه فصل، 3) در نه فصل؛ فن 2. كيفيات الاعمال و الصنايع المتعلقه باصول الطب، در دو قسم: 1) در 4 فصل، 2) در سه فصل؛ فن 3. كيفيات اقسام الامور، در نه قسم و هر قسم در چند فصل. حاج خلیفه از کتاب حقایق الاسرار فی الطب (بدون ذکر مؤلف) یاد میکند.
آغاز اثر
« بسمله. و به نستعين. الحمد على اياديه المتواترة و صنايعه المتقاطرة و الصلوة على كاشف الغمة و شفيع الامة و على آله الاتقياء و اصحابه الاصفياء و بعد فان العبد مسعود بن محمد السنجرى الطبيب ... لما اتصلت بخدمة مولينا ... ابى المفاخر قاسم بن عراق ابن جعفر ادام الله جلاله و ضاعف اقباله و لقيت بنائه المحروس ... يجتمع فيه مشاهير الاقطار و نحارير الامصار و يخدمه كل واحد منهم بخدمته علمه الف حكمته (؟) و جرى في بعض الاوقات على لسانه الشريف لازال صادقا و بالخير ناطقا حديث الالفاظ المبهمة [التی] اوردها الاطباء في مصنفاتهم و ذكر اسماء العلل و العبارات التي اثبتوها في مؤلفاتهم اردت ان اكون منخر طافی سلک جملتهم منتظما في عقد زمرتهم و سميت هذا الكتاب باسمه و رتبته برسمه و اقتصرت فيه على تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات على سبيل الرسم و التحديد و سميته حقائق اسرار الطب كما هو معناه و اوردته في ثلثة فنون »
انجام اثر
« الاصابع اثنان و عشرون عضلة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. »
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کشف الظنون 672/1
الذريعة 29/7
کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران/ 108–109، که در آن شش نسخه دیگر از این کتاب معرفی شده
بروکلمان ذیل 299/2
مخطوطات طب السلامی در ترکیه با اشراف دکتر احسان اوغلی 248
فهرست مخطوطات کتابخانه دولتی برلین 5: 503 (ش6236)
فهرستواره منزوی 3422/5
متن فنخا
● حقایق اسرار الطب = الحدود / طب / عربی
ḥaqāyiq-u asrār-iṭ ṭibb = al-ḥudūd
سنجری، مسعود بن محمد، ق9 قمری
sanjarī, mas‘ūd ebn-e mohammad ( - 15c)
اهدا به: صدرالدین ابوالمفاخر قاسم بن عراق بن جعفر
تاریخ تألیف: 988ق
این کتاب در سه «فن» است: فن 1. ماهیات الاشياء التي يتعلق بكليات الطب و رسومها التقريبيه، در سه «قسم»: 1) در 13 فصل، 2) در نه فصل، 3) در نه فصل؛ فن 2. كيفيات الاعمال و الصنايع المتعلقه باصول الطب، در دو قسم: 1) در 4 فصل، 2) در سه فصل؛ فن 3. كيفيات اقسام الامور، در نه قسم و هر قسم در چند فصل. حاج خلیفه از کتاب حقایق الاسرار فی الطب (بدون ذکر مؤلف) یاد میکند.
آغاز: بسمله. و به نستعين. الحمد على اياديه المتواترة و صنايعه المتقاطرة و الصلوة على كاشف الغمة و شفيع الامة و على آله الاتقياء و اصحابه الاصفياء و بعد فان العبد مسعود بن محمد السنجرى الطبيب ... لما اتصلت بخدمة مولينا ... ابى المفاخر قاسم بن عراق ابن جعفر ادام الله جلاله و ضاعف اقباله و لقيت بنائه المحروس ... يجتمع فيه مشاهير الاقطار و نحارير الامصار و يخدمه كل واحد منهم بخدمته علمه الف حكمته (؟) و جرى في بعض الاوقات على لسانه الشريف لازال صادقا و بالخير ناطقا حديث الالفاظ المبهمة [التی] اوردها الاطباء في مصنفاتهم و ذكر اسماء العلل و العبارات التي اثبتوها في مؤلفاتهم اردت ان اكون منخر طافی سلک جملتهم منتظما في عقد زمرتهم و سميت هذا الكتاب باسمه و رتبته برسمه و اقتصرت فيه على تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات على سبيل الرسم و التحديد و سميته حقائق اسرار الطب كما هو معناه و اوردته في ثلثة فنون
انجام: الاصابع اثنان و عشرون عضلة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.
[کشف الظنون 672/1؛ الذريعة 29/7؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران/ 108–109، که در آن شش نسخه دیگر از این کتاب معرفی شده؛ بروکلمان ذیل 299/2؛ مخطوطات طب السلامی در ترکیه با اشراف دکتر احسان اوغلی 248؛ فهرست مخطوطات کتابخانه دولتی برلین 5: 503 (ش6236)؛ فهرستواره منزوی 3422/5]
نسخههای خطی این اثر
26 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مجلس
تهران
|
6370/2 | بیکاتب | 957ق | شکسته نستعلیق | 65 | شناسنامه ← |
| 2 |
گوهرشاد
مشهد
|
996/9 | جلال الدین محمد بن احمد دادائی | 984ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
5076 | بیکاتب | ذیقعده 988ق، واقف: ابن خاتون (اسدالله الخاتونی بن شیخ محمد مؤمن) | نسخ | 79 | شناسنامه ← |
| 4 |
دانشگاه
تهران
|
460/2 | محمد شفیع بن ملک محمد | جمادی الاول 989ق | نسخ | 34 | شناسنامه ← |
| 5 |
علوم پزشکی
تهران
|
252/2 | بیکاتب | 992ق | تحریری، بیکا | 17 | شناسنامه ← |
| 6 |
ملک
تهران
|
807/1 | بیکاتب | قرن 11 | - | 48 | شناسنامه ← |
| 7 |
گوهرشاد
مشهد
|
964/2 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 21 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
6290/1 | حسین طبیب | قرن 11 | نستعلیق | 155 | شناسنامه ← |
| 9 |
معصومیه
قم
|
4/147/4-6284 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
360/32 | طبیب حموی | 1005ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
6215/1 | بیکاتب | 1007ق، این رساله در فهرست نیامده است (فهرست رایانهای 345) | - | 99 | شناسنامه ← |
| 12 |
ملک
تهران
|
4271/1 | محمد رضا بن محمد تقی گیلانی | اول رمضان 1040ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
میر حسینا قزوینی
قزوین
|
164/1 | محمد صادق بن محمد حسین مشهدی | 18 رجب 1086ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 14 |
الهیات
مشهد
|
157 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 100 | شناسنامه ← |
| 15 |
مولوی
مشهد
|
157 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
فیضیه
قم
|
2016 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 70 | شناسنامه ← |
| 17 |
ملک
تهران
|
4485 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 38 | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
16220 | بیکاتب | احتمالاً قرن 12 | نستعلیق | 154 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرعشی
قم
|
1944 | بیکاتب | 2 ربیع الثانی 1254ق | نستعلیق | 104 | شناسنامه ← |
| 20 |
مسجد اعظم
قم
|
607/2 | مرتضی بن حاجی ملا احمد فروشانی | شوال 1269ق | نستعلیق | 33 | شناسنامه ← |
| 21 |
الهیات
تهران
|
201/1 | حسنعلی | ذیقعده 1296ق | نستعلیق | 73 | شناسنامه ← |
| 22 |
علوم پزشکی
تهران
|
83 | بیکاتب | 1305ق | تحریری، بیکا | 135 | شناسنامه ← |
| 23 |
گلپایگانی
قم
|
7757 - 52/97 | بیکاتب | 1305ق | نستعلیق | 68 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
26380 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
محقق (آقای)
تبریز
|
14/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 54 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
1065/3-طباطبائی | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 50 | شناسنامه ← |