نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حقایق اسرار الطب

ḥaqāyiq-u asrār-iṭ ṭibb
26 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/24255
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #24255
پدیدآور / مؤلف: سنجری، مسعود بن محمد
تاریخ و سده تألیف: 988 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 13، ص 134 تا 135
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: طب
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الحدود (al-ḥudūd)
اهدا / به درخواست: صدرالدین ابوالمفاخر قاسم بن عراق بن جعفر

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب در سه «فن» است: فن 1. ماهیات الاشياء التي يتعلق بكليات الطب و رسومها التقريبيه، در سه «قسم»: 1) در 13 فصل، 2) در نه فصل، 3) در نه فصل؛ فن 2. كيفيات الاعمال و الصنايع المتعلقه باصول الطب، در دو قسم: 1) در 4 فصل، 2) در سه فصل؛ فن 3. كيفيات اقسام الامور، در نه قسم و هر قسم در چند فصل. حاج خلیفه از کتاب حقایق الاسرار فی الطب (بدون ذکر مؤلف) یاد می‌کند.
آغاز اثر
« بسمله. و به نستعين. الحمد على اياديه المتواترة و صنايعه المتقاطرة و الصلوة على كاشف الغمة و شفيع الامة و على آله الاتقياء و اصحابه الاصفياء و بعد فان العبد مسعود بن محمد السنجرى الطبيب ... لما اتصلت بخدمة مولينا ... ابى المفاخر قاسم بن عراق ابن جعفر ادام الله جلاله و ضاعف اقباله و لقيت بنائه المحروس ... يجتمع فيه مشاهير الاقطار و نحارير الامصار و يخدمه كل واحد منهم بخدمته علمه الف حكمته (؟) و جرى في بعض الاوقات على لسانه الشريف لازال صادقا و بالخير ناطقا حديث الالفاظ المبهمة [التی] اوردها الاطباء في مصنفاتهم و ذكر اسماء العلل و العبارات التي اثبتوها في مؤلفاتهم اردت ان اكون منخر طافی سلک جملتهم منتظما في عقد زمرتهم و سميت هذا الكتاب باسمه و رتبته برسمه و اقتصرت فيه على تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات على سبيل الرسم و التحديد و سميته حقائق اسرار الطب كما هو معناه و اوردته في ثلثة فنون »
انجام اثر
« الاصابع اثنان و عشرون عضلة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کشف الظنون 672/1 الذريعة 29/7 کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران/ 108–109، که در آن شش نسخه دیگر از این کتاب معرفی شده بروکلمان ذیل 299/2 مخطوطات طب السلامی در ترکیه با اشراف دکتر احسان اوغلی 248 فهرست مخطوطات کتابخانه دولتی برلین 5: 503 (ش6236) فهرستواره منزوی 3422/5

متن فنخا

● حقایق اسرار الطب = الحدود / طب / عربی ḥaqāyiq-u asrār-iṭ ṭibb = al-ḥudūd سنجری، مسعود بن محمد، ق9 قمری sanjarī, mas‘ūd ebn-e mohammad ( - 15c) اهدا به: صدرالدین ابوالمفاخر قاسم بن عراق بن جعفر تاریخ تألیف: 988ق این کتاب در سه «فن» است: فن 1. ماهیات الاشياء التي يتعلق بكليات الطب و رسومها التقريبيه، در سه «قسم»: 1) در 13 فصل، 2) در نه فصل، 3) در نه فصل؛ فن 2. كيفيات الاعمال و الصنايع المتعلقه باصول الطب، در دو قسم: 1) در 4 فصل، 2) در سه فصل؛ فن 3. كيفيات اقسام الامور، در نه قسم و هر قسم در چند فصل. حاج خلیفه از کتاب حقایق الاسرار فی الطب (بدون ذکر مؤلف) یاد می‌کند. آغاز: بسمله. و به نستعين. الحمد على اياديه المتواترة و صنايعه المتقاطرة و الصلوة على كاشف الغمة و شفيع الامة و على آله الاتقياء و اصحابه الاصفياء و بعد فان العبد مسعود بن محمد السنجرى الطبيب ... لما اتصلت بخدمة مولينا ... ابى المفاخر قاسم بن عراق ابن جعفر ادام الله جلاله و ضاعف اقباله و لقيت بنائه المحروس ... يجتمع فيه مشاهير الاقطار و نحارير الامصار و يخدمه كل واحد منهم بخدمته علمه الف حكمته (؟) و جرى في بعض الاوقات على لسانه الشريف لازال صادقا و بالخير ناطقا حديث الالفاظ المبهمة [التی] اوردها الاطباء في مصنفاتهم و ذكر اسماء العلل و العبارات التي اثبتوها في مؤلفاتهم اردت ان اكون منخر طافی سلک جملتهم منتظما في عقد زمرتهم و سميت هذا الكتاب باسمه و رتبته برسمه و اقتصرت فيه على تعريف الالفاظ و العبارات و تبيين الاسماء و الاصطلاحات على سبيل الرسم و التحديد و سميته حقائق اسرار الطب كما هو معناه و اوردته في ثلثة فنون انجام: الاصابع اثنان و عشرون عضلة و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب. [کشف الظنون 672/1؛ الذريعة 29/7؛ کتابشناسی نسخ خطی پزشکی ایران/ 108–109، که در آن شش نسخه دیگر از این کتاب معرفی شده؛ بروکلمان ذیل 299/2؛ مخطوطات طب السلامی در ترکیه با اشراف دکتر احسان اوغلی 248؛ فهرست مخطوطات کتابخانه دولتی برلین 5: 503 (ش6236)؛ فهرستواره منزوی 3422/5]

نسخه‌های خطی این اثر

26 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
6370/2 بی‌کاتب 957ق شکسته نستعلیق 65 شناسنامه ←
2
گوهرشاد
مشهد
996/9 جلال الدین محمد بن احمد دادائی 984ق نستعلیق - شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
5076 بی‌کاتب ذیقعده 988ق، واقف: ابن خاتون (اسدالله الخاتونی بن شیخ محمد مؤمن) نسخ 79 شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
460/2 محمد شفیع بن ملک محمد جمادی الاول 989ق نسخ 34 شناسنامه ←
5
علوم پزشکی
تهران
252/2 بی‌کاتب 992ق تحریری، بی‌کا 17 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
807/1 بی‌کاتب قرن 11 - 48 شناسنامه ←
7
گوهرشاد
مشهد
964/2 بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق 21 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
6290/1 حسین طبیب قرن 11 نستعلیق 155 شناسنامه ←
9
معصومیه
قم
4/147/4-6284 بی‌کاتب قرن 11 نسخ - شناسنامه ←
10
مجلس
تهران
360/32 طبیب حموی 1005ق نستعلیق - شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
6215/1 بی‌کاتب 1007ق، این رساله در فهرست نیامده است (فهرست رایانه‌ای 345) - 99 شناسنامه ←
12
ملک
تهران
4271/1 محمد رضا بن محمد تقی گیلانی اول رمضان 1040ق نسخ - شناسنامه ←
13
میر حسینا قزوینی
قزوین
164/1 محمد صادق بن محمد حسین مشهدی 18 رجب 1086ق نستعلیق - شناسنامه ←
14
الهیات
مشهد
157 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 100 شناسنامه ←
15
مولوی
مشهد
157 نامشخص - - - شناسنامه ←
16
فیضیه
قم
2016 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 70 شناسنامه ←
17
ملک
تهران
4485 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 38 شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
16220 بی‌کاتب احتمالاً قرن 12 نستعلیق 154 شناسنامه ←
19
مرعشی
قم
1944 بی‌کاتب 2 ربیع الثانی 1254ق نستعلیق 104 شناسنامه ←
20
مسجد اعظم
قم
607/2 مرتضی بن حاجی ملا احمد فروشانی شوال 1269ق نستعلیق 33 شناسنامه ←
21
الهیات
تهران
201/1 حسنعلی ذیقعده 1296ق نستعلیق 73 شناسنامه ←
22
علوم پزشکی
تهران
83 بی‌کاتب 1305ق تحریری، بی‌کا 135 شناسنامه ←
23
گلپایگانی
قم
7757 - 52/97 بی‌کاتب 1305ق نستعلیق 68 شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
26380 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
25
محقق (آقای)
تبریز
14/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 54 شناسنامه ←
26
مجلس
تهران
1065/3-طباطبائی بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 50 شناسنامه ←