شناسنامه کتابشناختی اثر
اجوبة المسائل المیافارقیات
ajwibat-ul masā'il-il mīyāfāriqīyyāt
23
نسخه ثبتشده
از قرن 5 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/2411
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #2411
پدیدآور / مؤلف:
علم الهدی، علی بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 1، ص 934
تا 936
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
پاسخ 66 مسأله فقهی، کلامی و اصول فقه است که از میافارقین برای او رسیده و او بدون استدلال بهصورت فتوایی و مختصر پاسخ داده است. در نسخه مجلس و نسخه کتابخانه رضوی که تاریخ آن 576 است و نیز بهنوشته الذریعه تعداد مسائل میافارقیات 66 است، در فهرست طوسی و رجال نجاشی نیامده است و ابن شهر آشوب در «معالم العلماء» 65 نوشته و کنتوری در «کشف الحجب» تعداد را یکصد ضبط کرده است. در مقدمه نامهای که از میافارقین به سید علم الهدی رسیده، آمده است که «ما در سرزمینی زندگی میکنیم که مجاور سرزمین کافران است و اشخاص مورد وثوق و متدین نادر الوجودند از این رو با این که مسائلی که در این نامه پاسخ آن را از تو خواستهایم، در کتب اصحاب موجود است ترجیح میدهیم که پاسخ آن را با خط مبارک برای ما بنویسید تا مورد اعتماد بیشتر باشد و ما جز فتوا نمیخواهیم و انتظار اقامت دلیل نداریم». برخی از مسائل از این قرار اند: 1. درباره جواز یا عدم جواز اقتداء به غیر موثوق (غیر امامی عادل)؛ ... 14. سؤال از استناد به کتاب عبیدالله حلبی رساله علی بن بابویه و کتاب شلمغانی است؛ ... 17. پرسش از زندگی حضرت امیرالمؤمنین (ع) و از روایتی که در باب حضور علی (ع) و پیغمبر (ص) بههنگام مرگ مردم نقل شده است؛ ... 22. درباره امام غائب (ع)؛ ... 26. درباره سخنی که در کتاب تکلیف علی (ع) نقل شده که «من عبد الاسم دون المعنی فقد کفر و من عبدالاسم و المعنی فقد اشرک»؛ ... 37. درباره تزویج دختران حضرت پیغمبر و علی (ع) با عثمان و عمر؛ ... 42. درباره حکم گوشت خرگوش؛ ... 45. درباره بازی نرد و شطرنج؛ 57. درباره قرآن که مخلوق است یا منزل؛ ... 60. اعتقاد به رجعت و تفسیر آن؛ ... 66. درباره خمس و سهم امام (ع).
آغاز اثر
« نحن اطال الله بقاء سيدنا الشريف ... في ديار متأخمة لدار الكفر و قل ما نجد ما يوثق بدينه و امانته في اخذ اعلام ديننا منه و بنا امس حاجة الى ان يفتينا ... مسألة اولة الصلاة جماعة و الفضل فيها و هل يجوز خلف عدم الموثوق بدينه ام لا؟ الجواب صلاة الجماعة فيها فضل كثير ثواب كبير »
انجام اثر
« فاذا منعوه في بعض الازمان حلت لهم الصدقة مع المنع من هذا الحق و الله الموفق للصواب تمت المسائل و اجوبتها و الله ولى الحمد و التوفيق. »
سوابق و چاپهای اثر
تحقیق سید مهدی رجائی، ضمن الرسائل الشریف المرتضى، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، الجزء الاول؛ مجمع ذخائر اسلامی، قم، 1425ق
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
رسائل الشریف المرتضى 271/1-306
الذریعه 238/5 و 239رقم 1138و 370/20
کشف الحجب: 514
معالم العلماء چاپ عباس اقبال: 63
دنا 296/1 (24 نسخه)
مقدمه ای بر فقه شیعه 73
متن فنخا
● اجوبة المسائل المیافارقیات / فقه / عربی
ajwibat-ul masā'il-il mīyāfāriqīyyāt
علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
پاسخ 66 مسأله فقهی، کلامی و اصول فقه است که از میافارقین برای او رسیده و او بدون استدلال بهصورت فتوایی و مختصر پاسخ داده است. در نسخه مجلس و نسخه کتابخانه رضوی که تاریخ آن 576 است و نیز بهنوشته الذریعه تعداد مسائل میافارقیات 66 است، در فهرست طوسی و رجال نجاشی نیامده است و ابن شهر آشوب در «معالم العلماء» 65 نوشته و کنتوری در «کشف الحجب» تعداد را یکصد ضبط کرده است. در مقدمه نامهای که از میافارقین به سید علم الهدی رسیده، آمده است که «ما در سرزمینی زندگی میکنیم که مجاور سرزمین کافران است و اشخاص مورد وثوق و متدین نادر الوجودند از این رو با این که مسائلی که در این نامه پاسخ آن را از تو خواستهایم، در کتب اصحاب موجود است ترجیح میدهیم که پاسخ آن را با خط مبارک برای ما بنویسید تا مورد اعتماد بیشتر باشد و ما جز فتوا نمیخواهیم و انتظار اقامت دلیل نداریم». برخی از مسائل از این قرار اند: 1. درباره جواز یا عدم جواز اقتداء به غیر موثوق (غیر امامی عادل)؛ ... 14. سؤال از استناد به کتاب عبیدالله حلبی رساله علی بن بابویه و کتاب شلمغانی است؛ ... 17. پرسش از زندگی حضرت امیرالمؤمنین (ع) و از روایتی که در باب حضور علی (ع) و پیغمبر (ص) بههنگام مرگ مردم نقل شده است؛ ... 22. درباره امام غائب (ع)؛ ... 26. درباره سخنی که در کتاب تکلیف علی (ع) نقل شده که «من عبد الاسم دون المعنی فقد کفر و من عبدالاسم و المعنی فقد اشرک»؛ ... 37. درباره تزویج دختران حضرت پیغمبر و علی (ع) با عثمان و عمر؛ ... 42. درباره حکم گوشت خرگوش؛ ... 45. درباره بازی نرد و شطرنج؛ 57. درباره قرآن که مخلوق است یا منزل؛ ... 60. اعتقاد به رجعت و تفسیر آن؛ ... 66. درباره خمس و سهم امام (ع).
آغاز: نحن اطال الله بقاء سيدنا الشريف ... في ديار متأخمة لدار الكفر و قل ما نجد ما يوثق بدينه و امانته في اخذ اعلام ديننا منه و بنا امس حاجة الى ان يفتينا ... مسألة اولة الصلاة جماعة و الفضل فيها و هل يجوز خلف عدم الموثوق بدينه ام لا؟ الجواب صلاة الجماعة فيها فضل كثير ثواب كبير
انجام: فاذا منعوه في بعض الازمان حلت لهم الصدقة مع المنع من هذا الحق و الله الموفق للصواب تمت المسائل و اجوبتها و الله ولى الحمد و التوفيق.
چاپ: تحقیق سید مهدی رجائی، ضمن الرسائل الشریف المرتضى، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، الجزء الاول؛ مجمع ذخائر اسلامی، قم، 1425ق
[رسائل الشریف المرتضى 271/1-306؛ الذریعه 238/5 و 239رقم 1138و 370/20؛ کشف الحجب: 514؛ معالم العلماء چاپ عباس اقبال: 63؛ دنا 296/1 (24 نسخه)؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 73]
نسخههای خطی این اثر
23 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
2340 | بیکاتب | دهه سوم ذیحجه 676ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 2 |
دانشگاه
تهران
|
1255/6-ف و 1256/6-ف | نامشخص | 9 محرم 429ق | - | - | شناسنامه ← |
| 3 |
مدرسه جعفریه
قائن
|
140/9 | ملا محمد لاری | غره محرم 1046ق | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 4 |
ملی
تهران
|
1943/6 | محمد مفید بن محمد تقی حسینی | 1085ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 5 |
مرکز احیاء
قم
|
1690/9 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
374/2 | عبدالرضا بن خلیل بن ابراهیم کاظمی | آخر رمضان 1095ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
3324/5 | محمدنصیر بن صفات الله نیستانه نائینی | 28 شعبان 1097ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 8 |
مرعشی
قم
|
1198/6 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
2819/4 | بیکاتب | 1125ق | نسخ | 21 | شناسنامه ← |
| 10 |
ملک
تهران
|
593/7 | بیکاتب | حدود 1125ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 11 |
مرعشی
قم
|
11432/19 | احمد فرزند علی مختار، جرفادقانی (گلپایگانی) | 1232ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 12 |
رضوی
مشهد
|
21002 | عبدالمجید بن محمد مهدی | 1243ق | نسخ | 9 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرکز احیاء
قم
|
897/4 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
7615/19 | بیکاتب | 1281ق | نسخ | 8 | شناسنامه ← |
| 15 |
مرعشی
قم
|
14254/4 | زین العابدین خوانساری | قرن 13 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 16 |
رضوی
مشهد
|
ض21509 | احمد بن محمد رضا حسینی | پنجشنبه 21 ربیع الاول 1329ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
10007/5 | عبدالله بن محمد حسن هشترودی تبریزی | 1336ق | تحریری | 4 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
2525/3 | بیکاتب | قرن 14 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 19 |
مرکز احیاء
قم
|
1915 | بیکاتب | با تاریخ 1318ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
1080/7 | سلیمان بن مولانا مبارک بن ابراهیم بن عبداله بن معین الدین قرشی | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 21 |
دانشگاه
تهران
|
1162/10-ف | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مرعشی
قم
|
1497/4عکسی | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 23 |
ملک
تهران
|
2706/17 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 4 | شناسنامه ← |