حساب

● حساب = رساله در علم حساب = زبدة الحساب = ميزان الحساب / ریاضیات / فارسی hesāb = r. dar ‘elm-e hesāb = zobdat-ol hesāb = mīzān-ol hesāb قوشچی، علی بن محمد، - 879 قمری qūščī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1475) رساله مختصری است به فارسی در علم حساب مشتمل بر سه «مقاله»: 1. حساب اهل هند شامل یک مقدمه و دو باب؛ 2. حساب اهل تنجیم شامل یک مقدمه و شش باب؛ 3. مساحت شامل یک مقدمه و سه باب. این کتاب را به میرزا محمدطاهر وحید قزوینی متخلص به وحید وزیر شاه عباس دوم و ملاعلی قوشچی (-879) و شیخ بهائی و در الذریعه به بعض الاصحاب نسبت داده‌اند. با توجه به این که نسخه‌هایی از این رساله به تاریخ 764 و 842 و 896 و 897 و ... وجود دارد نسبت آن را به وحید قزوینی (1015-1112ق) و حتی شیخ بهائی را منتفی می‌کند. آغاز: الحمدلله ... اما بعد این رساله ایست درعلم حساب مشتمل بر سه مقاله اول درحساب اهل هند و آن مشتمل است بر مقدمه و دو باب ... انجام: و قایم و مایل و حاصل ضرب قاعده است در ارتفاع او. چاپ: تهران، 1280ق [دنا 626/4- 635 (318 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 167/1 و 370/1؛ مشار فارسی 1669؛ الذریعة 152/6 و 258/25 و 94/16؛ کشف الظنون 570/1 و 1236/2؛ هدیة العارفین 736/1؛ مشترک پاکستان 809/1؛ فهرستواره منزوی 2647/4 با انتساب به شیخ بهائی و 2657/4 با انتساب به وحید قزوینی] شرح و حواشی: 1- متمم رساله حساب؛ یزدی، ابوالقاسم بن احمد (-13) 2- شرح میزان الحساب؛ شریف حسینی، محمد بن حسین (-13) 3- حاشیه رساله حساب