حديقة الانظار فى مشيخة الفقيه و التهذيب و الاستبصار

● حديقة الانظار فى مشيخة الفقيه و التهذيب و الاستبصار / رجال / عربی hadīqat-ul anzār fī mašīxat-il faqīh wa-t tahḏīb wa-l istibṣār حائری، محمد علی بن قاسم، ق13 قمری hā’erī, mohammad ‘alī ebn-e qāsem (- 19c) وابسته به: تهذيب الاحكام فى معرفة الحلال و الحرام؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)؛ الاستبصار فيما اختلف من الاخبار شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460)؛ مشيخة من لا يحضره الفقيه = مشيخة الفقيه شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381) این کتاب همچون «اکمال منتهى المقال» او تکلمه و تتمه «منتهى المقال» شیخ ابوعلی محمد بن اسماعیل حائری (1216ق) است. وی در پایان اکمال، هدف خویش را این چنین بیان می‌کند: «و اما الفائدة الخامسة من الکتاب فشرعنا باتمامها و جعلناها کتابا علی حده و سمیناه بحدیقه الأنظار فی مشیخة الفقیه و التهذیب و الاستبصار». نویسنده در آغاز به اخبار مرویه از صدر اسلام تا زمان صادقین علیهما السلام و اصول اربعمائه و کتب محمد های سابق و لاحق اشاره کرده سپس به تعریف و موضوع علم رجال و فوائد آن در دو صنف (بخش) پرداخته است: صنف 1. دارای پنج «فائده»: 1) بیان ان هذ العلم هل هو من مکملات علم الفقه و محسناته او من متمماته و مقدماته، (2) ان الظن فی المسائل الرجاليه حجه و معتبره اولا (3) ان تصحيح الغير كاف و يجوز الاعتماد عليه ام لا (4) تعديل الروات و جرحهم هل هو من الشهاده او من باب النساء، (5) فی انه اذا تعارض الجارح و المعدل فهل يقدم الجارح او يقدم المعدل. صنف 2. دارای شش «فائده»: 1) كيفية الرجوع الى كتب الرجالية، 2) بیان انواع تحمل الحديث، 3) بیان العلائم الظنية على المدح و الذم، 4) تحقیق قول اهل الرجال فى بعض الروات (5) بیان مطالب خمسه الاول ان خبر الحسن ما علم كون راويه اماميا ممدوحا بغير التوثيق. الخ، (6) بيان مطالب ثلثة: الاول فى بيان بعض علائم الجرح و التعديل، الخ.